FSIN Food 500 2016: 9 conclusies

Is er na drie edities van de FSIN Food 500 één alomvattende harde conclusie te trekken? Misschien deze: de vijfhonderd grootsten worden steeds groter. Dat geldt vooral voor de Top 30 en de Top 100. Maar ook voor de hele ranglijst: vorig jaar lag de ondergrens op € 2 miljoen. Nu is dit bijna € 3 miljoen. En ja, de huidige foodrevolutie zien we weerspiegeld in de ranking. Deze en nog negen andere conclusies en bijzonderheden bij de FSIN Food500 2016 - in de vorm van een korte samenvatting.

1. GROTE STERKE MERKEN

28 september 2016 - Je hoort en hoorde het menige deskundige zeggen. ‘Grote merken worden gewantrouwd, grote merken krijgen het moeilijk, in het bijzonder de mainstream brands.’ Van Rabobank tot Unilever, van Shell tot Kruidvat; niemand is zijn leven zeker, klinkt en klonk het. De afgelopen jaren bewezen het gelijk van de deskundigen. Het aantal winkelketens (hooguit een enkele in food) dat de nieuwe tijdgeest niet kon bijbenen, is voor het naoorlogse Nederland ongekend. Toch laten veel grote merken in de FSIN Food500 een gezonde groei zien van enkele procenten. Zoals Aholds merken, Van der Valk - zelfs McDonald’s herpakte zich. Misschien moeten we zeggen: ‘Grote merken die de tijdgeest niet omarmen, zullen het heel moeilijk krijgen.’


2. FOODREVOLUTIE ZICHTBAAR

De foodrevolutie die om ons heen woedt, is een veelkoppig monster. Hij wordt enerzijds gedreven door het groeiende bewustzijn hoe belangrijk voeding voor ons is. De voorhoede van dit bewustzijn - mede ingegeven door een toenemende eigen verantwoordelijkheid - wordt gevormd door naar schatting drieduizend hardcore foodies. Zij drukken een groot stempel op de foodrevolutie. Aan de andere kant zijn gemak en technologie de drijvers. Revolutie of evolutie, we zien ons geconfronteerd met nieuwe foodfenomen die in snel tempo de kop opstaken. Webwinkels en online intermediairs illustreren de (r)evolutie het beste. De foodrevolutie doet zich in de ranglijst gelden met merken als AH.nl incl. pick-up points (27), Thuisbezorgd.nl (28), Jumbo Foodmarkt (67, blurring), Markthal Rotterdam (72, foodbeleving) en de grote wijnclubs op internet.

 

3. DE LEVENSSTIJLSUPER

Food is voor meer mensen integraal deel van hun levensstijl. Je kiest voor het merk of het type bedrijf dat past bij hoe je in het leven staat. Nederland was juist tamelijk geëgaliseerd in zijn voedingskeuze. Albert Heijn (retail) en Van der Valk (foodservice), iedereen kocht/at er bij wijze van spreken. Binnen de FSIN Food500 2016 zijn doelgroepen levensstijlconcepten in opmars. Voorbeelden te over, vooral levensstijlsupers: Ekoplaza (42), Marqt (66), Tanger Markt (91), Natuurwinkel (128) en Estafette (168). Binnen het foodservicekanaal is Bagels & Beans (133) misschien het meest aansprekend.

 

4. BUDGET EN SCHAALGROOTTE

Vers, duurzaam, gezond, biologisch, van boer tot bord. Gevoelsmatig hoort bij deze begrippen de beeldvorming ‘klein-maar-fijn’. Echter: klein-maar-fijn is een moeizaam verdienmodel. Doelmatige inkoop, efficiënt gebruik van vierkante meters en een hoge omzetsnelheid zijn juist de toverwoorden. Schaalvergroting, veel relatief nieuwe merken in de FSIN Food500 getuigen ervan. De gemiddelde oppervlakte van supermarkten blijft groeien, in verhouding geldt dit voor foodserviceformules nog sterker. Zie restaurantconcepten als La Cubanita (88), Sumo (194), Zusje Tapas (205) en Happy Italy (171). Daarnaast kwamen enkele wereldrestaurants met honderden zitplaatsen de ranglijst binnen. Dat zullen er volgend jaar ongetwijfeld nog meer zijn. Eten voor een vaste lage prijs, er zijn veel Nederlanders die erbij zweren. Ja, de vaderlandse horeca is (ook) een prijsmarkt geworden. Foodservice heeft zijn eigen Lidls, Aldi’s en zelfs Actions.

 

5. AHOLD BLIJFT DOMINANT

AH Supermarkten, Albert Heijn XL, AH.nl incl. pick-up points, AH to go, Gall & Gall en Etos. Hoewel Jumbo relatief sneller groeit, blijft Ahold een dominante partij in de FSIN Food500 2016. Goed voor ruim een derde van de omzet in de Top 100. Trouwens, ook Aholds dochter Bol.com heeft een beperkt assortiment foodproducten. Ooit hielp Ahold bovendien McDonald’s (12) en AC Restaurants (116) uit de startblokken.

 

6. DUITSERS EN AMERIKANEN

De FSIN Food500 2016 is behoorlijk Nederlands. Daarnaast herbergt de ranglijst de nodige internationale merken. Turkije, Frankrijk, Engeland, België en zelfs Rusland (Lukoil) zijn allemaal vertegenwoordigd. Verder zijn er de nodige grote Duitse concepten. Zoals Lidl (3), Aldi (4), Apetito (50) en Vapiano (159). In de gemakssector zijn de Amerikaanse formules nog altijd in opkomst. McDonald’s en ook Burger King herpakten na de crisis hun modale groeicijfers. Merken als Domino’s Pizza, Subway, Starbucks en KFC groeien bovenmodaal.

 

7. LA PLACE EN NS

Twee merken uit de bovenste regionen van de FSIN Food500 2016 lieten een veer. Bescheiden is nog de teruggang van NS Stations Retail. NS wil de foodservice- en retailtak goeddeels afbouwen. Enkele exploitaties gingen over naar HMS Host. Wordt volgend jaar ongetwijfeld vervolgd. La Place is een verhaal apart. De peildatum van deze lijst is officieel 31 december 2015. Pas in het nieuwe jaar ging V&D failliet en kocht Jumbo ruim zestig stand-alone locaties van La Place. Het zou vreemd zijn om deze gebeurtenissen niet in deze lijst te verwerken. Iedereen kijkt nieuwsgierig uit naar het vervolg. La Place vormde 25 tot 30% van de omzet van warenhuis V&D. Toch weerhoudt dit warenhui- zen als HEMA en (in veel mindere mate) Ikea er niet van om te streven naar een ‘groter aandeel food’.

 

8. BRANCHES VOL DYNAMIEK

‘Partij A neemt tankstations over van partij B’. ‘Hotels van exploitant IJ naar exploitant X, terwijl het vastgoed wordt verkocht aan exploitant Z.’ Met name de brandstof- en hotelmarkt kenmerkten zich het afgelopen jaar door een enorme dynamiek. Het lijkt in beide markten soms of stuivertje wisselen een geliefde bezigheid is. Het barst van de transacties. Ja, de dynamiek is ongekend groot in de hotel- en pompshopmarkt.

 

9. ZORG ‘N HOOFDSTUK APART

Ziekenhuizen en zorgconcerns rekenen (veelal) met ingrediënten- cq inkoopprijzen als het om eten en drinken gaat. Voor de FSIN Food500 hanteren we integrale prijzen – zo rekenen de overige foodservicebedrijven immers ook. Bovendien rekenen we alle food in de zorg mee; alle catering voor patiënten, medewerkers, bezoekers en studenten (academische ziekenhuizen). Foodservice in de zorg, een taaie materie. Zie dus ook: de uitgebreide verantwoording achterin de FSIN Food 500.

 

Dit verhaal vindt u in de FSIN Food500 op pagina 110-111. Het rapport is voor onze leden gratis. Zij krijgen het rapport toegestuurd en kunnen het ook in onze FSIN-app lezen. Niet-leden kunnen een hardcopy-exemplaar bestellen voor €150,-. Tot 15 oktober geldt een kortingstarief van €95,-

Kan je iemand helpen met dit artikel? Deel het!