'Gezondheid is van en voor iedereen'

De consument houdt vooral zichzelf verantwoordelijk voor gezonde voeding, maar verwacht van voedingsbedrijven ook een belangrijke bijdrage. Dat blijkt uit een consumentenonderzoek uitgevoerd door Panelwizard, in opdracht van ABN AMRO.

Het levert stevige uitdagingen op voor de voedingsindustrie, vooral omdat veel producten nooit echt gezond worden. Terwijl uit het onderzoek blijkt dat 9 van de 10 consumenten gezonde voeding in het dagelijks leven (zeer) belangrijk vinden. Hoe kan de voedingsindustrie de consument toch helpen gezonder te eten?

Brede verantwoordelijkheid

Dat ongezonde voeding schadelijk is, staat als een paal boven water. Want in 2024 had bijna 45% van de Nederlanders van 4 jaar en ouder overgewicht. Dat percentage neemt nog altijd toe en gaat gepaard met andere welvaartsziekten zoals diabetes type-2. Helaas ligt veel ongezonde en relatief goedkope gemaksvoeding voor het grijpen. Gematigd en gezonder eten is een belangrijke oplossing.

Emeritus hoogleraar Voeding en gezondheid Jaap Seidell refereerde dan ook tijdens zijn afscheidsrede aan een wicked problem: het zo lang mogelijk gezond houden van iedereen is een complex en moeilijk oplosbaar probleem dat tegenstrijdigheden in zich huist. Consumenten begeven zich vaak in een omgeving die stimuleert om veel en ongezond te eten en weinig te bewegen. Elke partij met invloed op die omgeving is aan zet.

Voedingsbedrijven aan zet

Voedingsbedrijven behoren tot die partijen. Zoals blijkt uit ons onderzoek vinden consumenten in de eerste plaats dat zij zelf moeten zorgen voor gezond eten. En in het geval van kinderen ligt die taak bij de ouders en verzorgers. Voedingsproducenten volgen daarna. Zolang de ontwikkeling van obesitas niet wordt gekeerd, neemt de druk op de voedingsindustrie toe. Na een aantal jaren van hoge prijsstijgingen van voedsel is er bovendien veel discussie over de betaalbaarheid van gezonde voeding. Ook de overheid grijpt verder in. Zo ging in 2024 de verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken omhoog. Het Nationaal Preventieakkoord, dat in 2018 werd gesloten, leidt vooralsnog niet tot het gewenste resultaat van minder overgewicht.

Schijf van Vijf

Consumenten in het onderzoek geven aan vooral op voedingswaarde (suikers, vetten, zout, eiwitten), energie en ingrediënten te letten om te bepalen welke voeding gezond is. 1 op de 3 consumenten zegt hiervoor gebruik te maken van de Schijf van Vijf, de richtlijn voor gezonde voeding. De veelbesproken Nutri-score, het voedsellogo dat met kleuren aangeeft hoe gezond een product is binnen een productgroep, wordt minder gebruikt. 1 op de 6 consumenten kijkt naar de Nutri-score. Omdat veel producten buiten de Schijf van Vijf vallen, kan de Nutri-score de voedingsindustrie wel stimuleren om de samenstelling van deze producten te verbeteren.

Verschil maken

Op de vraag wat consumenten belemmert om gezond te eten, antwoordt een kwart van de respondenten dat niets hen belemmert. Van de resterende groep vindt de helft dat gezonde producten te duur zijn. Een kwart geeft aan dat gezond eten minder gemakkelijk of snel is. Dit bevestigt het veelgehoorde argument dat juist ongezond eten vaak gemakkelijk en betaalbaar is. En daar ligt een uitgelezen mogelijkheid voor de voedingsindustrie: eten dat zowel gezonder is, als gemakkelijker en sneller te bereiden. Betaalbaarheid mag niet uit het oog worden verloren. Hiermee kan de voedingsindustrie echt het verschil maken, voor iedereen.

Tekst: Melanie Murk, sector-econoom Agri / Food, ABN Amro

Deze column staat in de FSIN Food500 2025. De FSIN Food500 2025-publicatie en -data zijn online beschikbaar voor onze leden en te vinden via onderstaande buttons.