AI in de supermarkt niet te stoppen

In Nederland, waar efficiëntie en duurzaamheid vaak hand in hand gaan, kan de impact van AI bijzonder opmerkelijk zijn op drie specifieke gebieden: personalisatie van de boodschappen, het tegengaan van voedselverspilling en het efficiënter bevoorraden van winkels. Personalisatie is misschien wel de meest direct merkbare manier waarop AI de winkelervaring beïnvloedt. Stel je voor dat een klant een supermarkt binnenloopt en via de smartphone direct een melding met aanbiedingen ontvangt, specifiek afgestemd op voorkeuren en voedingsbehoeften. Een klant die vegetariër is, voedselallergieën heeft of wil afvallen of aansterken, kan zo beter geserviced worden. Dit is geen verre toekomstmuziek meer: AI maakt dit mogelijk door het analyseren van grote hoeveelheden data, zoals de aankoopgeschiedenis van een klant, de voorkeuren voor bepaalde productgroepen en wellicht zelfs de interacties op sociale media. Hierdoor kunnen supermarkten de klantloyaliteit verhogen door relevante producten of alternatieven persoonlijk aan te bieden maar ook voedselverspilling verminderen doordat producten juist gerichter worden aangeboden die anders onverkocht zouden blijven.

Impact

Voedselverspilling is derhalve een ander onderwerp waarop AI een significante impact kan hebben. Supermarkten zijn vaak de spil in de discussie over voedselverspilling, gezien de enorme hoeveelheden eten die dagelijks over de spreekwoordelijke toonbank gaan. In de praktijk is de supermarkt echter de geringste voedselverspiller in de hele keten. Volgens onderzoek van de Wageningen University & Research kwam in 2022 gemiddeld slechts 1,38% van het door supermarkten aangeboden voedsel niet bij de consument terecht. Als je dit afzet tegen de verwachte supermarktomzet in 2024, volgens FSIN €38.691 miljoen, dan zou het voor dit jaar gaan om €534 miljoen aan verspilling.

AI helpt supermarkten om de voorraadniveaus beter te beheren door nauwkeuriger te voorspellen welke producten wanneer en waar nodig zijn. Dit wordt bereikt door de dagelijks ontvangen kassatransacties en historische verkoopgegevens te vergelijken met de voorspelde volumes. Afwijkingen worden gebruikt om de voorraadniveaus te verbeteren waarbij er combinaties met andere variabelen worden gemaakt zoals weersveranderingen, vakantieperiodes of lokale en/of landelijke evenementen zoals Koningsdag of een EK of WK voetbaltoernooi. Deze geavanceerde algoritmes stellen supermarkten in staat om precies genoeg in te kopen om aan de vraag te voldoen, maar niet zoveel dat er overschotten ontstaan die uiteindelijk als derving eindigen.
Een dergelijke nauwkeurige voorspelling vermindert niet alleen de dervingskosten maar zorgt er ook voor dat klanten precies vinden wat ze zoeken, wat bijdraagt aan een positieve winkelervaring. Het verder inzetten van AI in winkels met dynamic pricing zorgt er voor dat door optimaal af te prijzen op basis van de houdbaarheidsdatum van producten, deze alsnog worden verkocht en daarmee de voedselverspilling wordt teruggedrongen.

Winkeldiefstal

Een interessant bijeffect van de inzet van AI is de potentieel preventieve werking tegen winkeldiefstal. De kosten voor winkeldiefstal worden door beveiligingsbedrijf Checkpoint Systems voor Nederlandse supermarkten geschat op maar liefst €1,4 miljard per jaar. Dat zou driemaal zoveel zijn als de kosten aan derving. Volgens het Vakcentrum zou de financiële schade door diefstal tussen de 1% en 1,5% van de totale omzet liggen en daarmee op het niveau van de derving. AI-gedreven slimme camera’s kunnen ongebruikelijke patronen herkennen die duiden op mogelijke diefstal. Dit soort systemen kunnen de pakkans van winkeldieven vergroten en andere klanten behoeden om in de fout te gaan. Het personeel kan door de inzet van AI zich meer richten op de service aan klanten en minder op veiligheidstaken zoals nu veelvuldig het geval met de controles bij de zelf-check outs. Het anders inzetten van personeel en het mitigeren van de negatieve effecten van winkeldiefstal, komt de sfeer in de winkel ten goede. Enkele supermarkten in Nederland hebben hier reeds mee geëxperimenteerd maar de AVG is dan van toepassing. Een supermarkt mag niet zomaar overal camera’s in de winkel ophangen. Dat moet proportioneel zijn en anders is de inzet onrechtmatig. Vooralsnog zijn camera’s met gezichtsherkenning verboden en is het inrichten van een volledige supermarkt met sensoren en camera’s nog een dure aangelegenheid.

De integratie van AI in de supermarkten brengt uitdagingen met zich mee en er zijn niet alleen zorgen over privacy door de inzet van slimme camera’s. Ook de eerder genoemde personalisatie van aanbiedingen vereist inzicht in persoonlijke voorkeuren en mag niet in strijd zijn met de AVG. Klanten zullen er akkoord voor moeten geven en de voordelen er van in zien. Daarnaast is er de vraag hoe inclusief zijn deze technologieën? Niet iedereen heeft toegang tot de nieuwste smartphones of is even digitaal vaardig. Supermarkten moeten waakzaam zijn dat de voordelen van AI niet alleen voorbehouden blijven aan een technologisch onderlegde elite en passen bij hun brede publiek.

Ondanks deze uitdagingen blijft de potentie van AI voor supermarkten groot. De toekomst zal meer gepersonaliseerde, duurzame en efficiënte winkelervaringen brengen dankzij de doordachte implementatie van AI-technologieën. Als deze ontwikkelingen goed worden gebruikt en beheerd, kunnen zij niet alleen de manier waarop wij onze boodschappen doen veranderen, maar ook bijdragen aan een duurzamere samenleving.

Tekst: Henk Hofstede, sector banker retail, ABN AMRO

De volledige FSIN Food500 2024 is hier beschikbaar.

Voor meer berichtgeving en voor verdere informatie over de FSIN Food500 2024, klik hier.