Mijlpaal

‘Voor u ligt de tiende editie van de FSIN Food500. Een kleine mijlpaal voor een publicatie die in relatief korte tijd is uitgegroeid tot het standaardwerk van de Nederlandse foodmarkt. Waar de Quote 500 inzicht biedt in de  vermogenspositie van ondernemend Nederland, brengt de FSIN Food500 in kaart waar Nederland zijn eten en drinken koopt - voor thuis én buitenshuis.’

‘Die vergelijking met de Quote 500 gaat overigens verder dan alleen de ranglijst. Ook in de foodsector blijken omzetcijfers, marktaandelen en groeicijfers gevoelige informatie. In tijden van economische rugwind wordt een hoge positie op de lijst vaak met trots gedeeld. Maar in een markt waarin marges onder druk staan en consumenten kritischer worden, neemt de bereidheid om cijfers te delen zichtbaar af.

Daar waar de bereidheid van bedrijven om omzetten te delen de laatste jaren nog toenam, merkten onze onderzoekers dat het dit jaar gevoeliger ligt. Omzet zegt immers iets over marktmacht, onderhandelingspositie en commerciële slagkracht. Toch zijn we dankbaar dat ook dit jaar weer zoveel marktpartijen bereid waren mee te werken aan deze editie om tot de vijfhonderd grootste foodformules van Nederland te komen.

Dat is niet vanzelfsprekend. De FSIN Food500 ontstaat niet achter een bureau op basis van een paar openbare jaarverslagen. Maandenlang spit het team van het FSIN door databronnen, gesprekken, vragenlijsten, schattingen en analyses om tot een zo nauwkeurig mogelijk beeld van de markt te komen. En hoewel het perfectionisme in ons altijd maakt dat we nóg dieper zouden willen graven, presenteren we deze jubileumeditie met gepaste trots.

Wat direct opvalt in deze tiende editie, is dat de Nederlandse foodmarkt ondanks alle turbulentie opnieuw is gegroeid. De gezamenlijke omzet van de bedrijven in de FSIN Food500 steeg van €64,8 miljard naar €66,9 miljard. Daarmee vertegenwoordigt de lijst inmiddels een steeds groter deel van de totale Nederlandse foodmarkt, die in 2025 uitkomt op ongeveer €77 miljard. Dat onderstreept een ontwikkeling die al jaren zichtbaar is: consolidatie. Grote spelers worden groter, schaalvoordelen belangrijker en de markt professioneler georganiseerd.

Tegelijkertijd vertellen omzetgroeicijfers maar een deel van het verhaal. Want achter die groei gaat een guurder sentiment schuil. In ons ondernemersonderzoek komt het algemene rapportcijfer voor het economisch klimaat uit op slechts een 6,2. Dat lijkt misschien nog acceptabel, maar historisch gezien is het laag. Vóór corona lag een ‘normaal’ niveau eerder rond de 7,5. Zelfs in de periode vlak na corona lag het sentiment hoger dan nu.

Dat zegt veel over de tijd waarin de sector opereert. Ondernemers hebben te maken met structureel hoge arbeidskosten, stijgende energie- en grondstofprijzen en consumenten die grilliger reageren dan voorheen. De voortdurende geopolitieke onrust - van Oekraïne tot het Midden-Oosten - voedt onzekerheid over inflatie en koopkracht. Hogere brandstofprijzen raken logistieke kosten én consumentenvertrouwen tegelijk. Dat leidt tot een markt waarin veel ondernemers omzetgroei realiseren, maar tegelijkertijd moeite hebben om hun rendement op peil te houden.

Vooral in de meer premium segmenten van de markt is die spanning zichtbaar. Consumenten blijven uit eten gaan en besteden nog steeds geld aan gemak en beleving, maar doen dat bewuster, kritischer en minder vanzelfsprekend. De klassieke horeca merkt dat het aantal transacties onder druk staat, terwijl supermarkten relatief stabiel doorgroeien. Het verschil tussen winnaars en achterblijvers wordt daarmee groter.’

‘Interessant is tegelijkertijd dat ondernemers ondanks het voorzichtigere sentiment niet stilvallen. Investeringen blijven volop plaatsvinden. Nieuwe vestigingen staan opnieuw bovenaan de investeringsagenda, gevolgd door marketing, automatisering en conceptontwikkeling. Dat laat zien dat de sector, ondanks alle druk, vooruit blijft kijken. Ondernemers wachten niet af, maar zoeken actief naar manieren om relevanter, efficiënter en meer onderscheidend te worden.

Ook de dynamiek binnen de lijst zelf blijft fascinerend. Van gevestigde supermarktgiganten tot nieuwe spelers uit hospitality, leisure en gemak; de foodmarkt vervaagt steeds verder richting een bredere consumptiemarkt. Dat een partij als Thuisbezorgd.nl inmiddels tot de grootste spelers van de Nederlandse foodmarkt behoort, zegt veel over hoe consumentengedrag verandert. Eten draait allang niet meer uitsluitend om boodschappen doen of uit eten gaan; gemak, snelheid en digitale toegankelijkheid worden steeds bepalender.

Juist daarom blijft de FSIN Food500 relevant. Niet alleen als ranglijst, maar als thermometer van een sector die voortdurend in beweging is. Een sector die ondanks economische tegenwind, maatschappelijke discussies over gezondheid en duurzaamheid, veranderend consumentengedrag en technologische ontwikkelingen telkens opnieuw veerkracht toont.

De Nederlandse foodmarkt is groot, innovatief en ondernemend. Maar ook een markt waarin het steeds moeilijker wordt om onderscheidend én winstgevend te blijven. Dat maakt deze tiende editie niet alleen een jubileum, maar ook een moment van reflectie. Want achter de indrukwekkende omzetcijfers schuilt een sector die harder moet werken dan ooit om groei daadwerkelijk waardevol te maken.'

Patrick Bramer
Algemeen directeur FSIN

Deze column is gepubliceerd in de FSIN Food500 2026. Alle FSIN Food500 2026-artikelen en -data zijn online beschikbaar voor onze leden.