We stevenen af op een wereldwijde depressie – groter dan die van 2008!

Hoewel het coronavirus niet als een verrassing kwam – Bill Gates waarschuwde ons namelijk al in 2015 – heeft het ons toch hard geraakt. Als een ware tsunami is het virus vanuit China deze kant overgekomen met desastreuze economische gevolgen van dien. Bedrijven zijn onder water komen te staan, waarvan een aanzienlijk deel zelfs zal gaan verdrinken. Ondanks het forse steunpakket van het kabinet stelt minister Hoekstra van Financiën namelijk dat bedrijven failliet zullen gaan. De echte klap zal echter pas zichtbaar en dus voelbaar zijn als de golf daadwerkelijk is verdwenen. En dat kan helaas nog wel even duren.

Wat staat ons te wachten op economisch vlak? Wat kunnen we leren van de geschiedenis? Wanneer komen we er weer bovenop? Hoe moeten we onszelf organiseren? Vragen waar we graag meer grip op zouden willen krijgen.

Tijdens de TED Connects series wordt Ray Dalio, Amerikaans filantroop en oprichter van Bridgewater Associates - het grootste hedgefonds ter wereld ($160 miljard aan activa) - gevraagd naar zijn mening over het coronavirus en wat dit betekent voor de wereldeconomie. Dalio is voorzichtig optimistisch; ‘ik ben een kapitalist en geloof in het systeem. Ik geloof dat we de grootte van de taart kunnen laten groeien om hem vervolgens goed te verdelen’. 

In het gesprek geeft Dalio brede inzichten en adviezen hoe we uit deze crisis kunnen komen. Hij ziet deze crisis juist als een mogelijkheid om het systeem te veranderen en zo onze economie te kunnen laten groeien.

Fundamentele drijvende krachten
Om erachter te komen welke effecten de coronacrisis op onze wereldeconomie heeft daagt hij ons uit om de geschiedenisboeken in te duiken. Wat we volgens Dalio onder andere kunnen ontdekken is een patroon van vier fundamentele drijvende krachten achter onze economie:

1. Productiviteitsgroei op de lange termijn
   Dalio beschrijft dat productiviteit de centrale motor is van onze economische groei en welvaart. Weliswaar een gestage groei, een tot drie procent per jaar, maar bijzonder stabiel. Dalio geeft als reden op dat kennis, het vermogen om te leren, uitvinden, dingen goed doen, niet vluchtig is. En dat dit bijdraagt aan een verbeterde levenstandaard op de lange termijn.
    
2. Kortlopende schuldencyclus
   De kortlopende schuldencycli komen in golfbewegingen - eens in de acht tot tien jaar – en worden veroorzaakt door ons kredietsysteem.
    
3. Langlopende schuldencyclus
   De langlopende schuldencycli komen eveneens in golfbewegingen, eens in de vijftig tot vijfenzeventig jaar. Deze kunnen zo ingrijpend zijn dat er een nieuwe vorm van geld en krediet komt. De laatste dateert alweer uit 1945, waarvoor in Bretton Woods het Internationaal Monetair Fonds werd opgericht. Een nieuwe wereldorde. Dat is wat er volgens Dalio nu weer staat te gebeuren. Later in het gesprek gaat hij hier verder op in.
   
   
   De drie belangrijkste drijfveren van een economie
    
4. Politiek
   Als vierde kracht stipt Dalio de rol van de politiek aan. Hier gaat het om de vraag; hoe gaan we met elkaar om? Hij gaat vervolgens verder in op de twee vormen van politiek:
   
   a. Interne politiek
   Dalio geeft aan dat er hoe dan ook een verschuiving in welvaart gaat komen. De vraag is alleen hoe we omgaan met die ontstane vermogenskloof, verschillen in waarden en hebben we een gemeenschappelijke missie? Gebeurt dit vreedzaam of met geweld? Hitler is bijvoorbeeld door een dergelijke kloof aan de macht gekomen. Dalio geeft aan dat als gevolg van een crisis er vaak een verschuiving in beleid komt en belastingen worden herzien.
   
   b. Externe politiek
   Evenzo belangrijk is de vraag hoe we in tijden van crisis als landen met elkaar omgaan? Dalio geeft aan dat er eens in de vijvenzeventig jaar een stresstest is; ‘we zitten nu in een dergelijke stress test. Opkomende machten versus de bestaande. Door de enorme competitie is er zelfs kans op oorlog. De vraag is of landen gaan samenwerken, voor het gemeenschappelijke doel gaan, of gaan vechten.’

Vergelijking met 2008
Desgevraagd naar de crisis van 2008 trekt Dalio eerder de vergelijking met de situatie van 1930. Rond 1930 liet Amerika dubbele cijfers in werkloosheid zien, een economische krimp van tien procent, de rente was nagenoeg nul en de Amerikaanse bank drukte veel geld bij om de economie weer op gang te brengen. Dalio ziet nu soortgelijke dynamieken en durft te stellen dat we in een depressie zitten - erger dan die van 2008. De huidige crisis gaat namelijk veel verder dan enkel een bankencrisis wat ontstond door een kredietprobleem. Het is een crisis die de hele economie treft en waarschijnlijk de aanleiding zal zijn voor de start van een nieuwe wereldorde.

Nieuwe wereldorde
Amerika heeft momenteel een staatsschuld van 20 biljoen. Dalio legt beknopt uit dat geld en krediet alleen boekhoudkundig (digitaal) is en we een gigantische herstructurering gaan zien wie wat aan wie verschuldigd is. Wie de schulden kan innen overleeft. Dalio voorziet hierdoor een hervorming van het financiële systeem. Deze oefening gaat waarschijnlijk jaren duren, maar zorgt uiteindelijk voor een nieuwe werkelijkheid. Een die ons gezonder kan maken.

Wanneer komen we er weer bovenop?
Dalio stelt dat we zo’n drie jaar in een wereldwijde depressie zullen zitten - langer dan we nu vermoeden. Mensen zullen minder gaan verdienen, bedrijven gaan failliet. We zullen ons anders moeten gaan organiseren, onze supply chain gaat er anders uit zien. Desondanks ziet Dalio eveneens een enorm aanpassingsvermogen in de mens; ‘door onze inventiviteit en creativiteit zal de wereld er heel anders uit gaan zien’.

Welke bedrijven maken een goede kans?
Volgens Dalio maken twee type bedrijven een goede kans van slagen. Stabiele bedrijven die voorzien in onze basisbehoeften zoals soepfabrikanten. En innoverende bedrijven met een goede liquiditeit die bereid zijn om het spel te spelen en zich weten aan te passen.

Hoe gaan we met elkaar om?
Op dit moment ziet Dalio een wereld waarin we als landen met elkaar verbonden zijn, maar tegelijkertijd enorm gefragmenteerd is. Hij geeft aan dat kwetsbaarheden van het ene land mogelijkheden worden voor het andere. En dat er wellicht misbruik gemaakt wordt als we straks iets nodig hebben van elkaar. De realiteit is dat niet iedereen zal worden geholpen.

We komen er samen uit
Dalio besluit dat dit een cruciaal moment is om veranderingen door te voeren. Als we echt gaan samenwerken komen we er zelfs sterker uit.

What coronavirus means for the global economy – Ray Dalio
Bron: TED Talks Connects series, YouTube

Het FSIN publiceert de komende tijd in het Dossier Corona dagelijks updates met eigen content, interessante rapporten en analyses van derden!