‘We willen nadrukkelijk onderdeel zijn van de oplossing voor het klimaatprobleem’

Tekst Machiel Rebergen, foto’s Koos Groenewold

Wat zie jij als de grote opdracht of uitdaging voor de foodbranche?
‘Vooral het versnellen van verduurzaming, het bestrijden van verspilling en het bevorderen van gezondere producten. Dat eerste is voor ons als zuivelcoöperatie natuurlijk essentieel.’

Waarom is verduurzaming essentieel?
‘In kranten, in de maatschappij en in de politiek staat de rol van landbouw en veeteelt doorlopend ter discussie. Dat gaat over CO2-uitstoot en stikstof, maar ook over woningnood en daaraan gekoppeld de beschikbaarheid van land. Het boerenerf staat van alle kanten onder druk. Bij de productie van zuivel komt een bepaalde uitstoot van broeikasgassen kijken; die moeten we verlagen. Helaas wordt de boer in Nederland vaak als een deel van het probleem gezien. Het zou goed zijn als we onze boeren wat meer waarderen om hun grote innovatieve kracht. Wij voelen een sterke verantwoordelijkheid om onze impact op het klimaat te verlagen. Samen met al onze partners, dus in de totale keten: van de koe op het boerenerf tot de koelkast. We willen nadrukkelijk onderdeel zijn van de oplossing voor het klimaatprobleem.’

Wat betekent dat voor de bedrijfsvoering?
‘Wij omarmen de doelstelling van het Klimaatakkoord van Parijs. De opwarming van de aarde moet onder de 1,5 °C blijven. Voor ons betekent dat: ten opzichte van 2015 een reductie van 30% CO2-uitstoot op het boerenerf en 63% verlaging in de totale bedrijfsactiviteiten, inclusief productie, kantoren en transport. Arla wil in 2050 volledig klimaatneutraal zijn. We moeten dit probleem wereldwijd aanpakken. Het raakt mij persoonlijk heel erg. Ik heb lang in Azië gewoond en met eigen ogen gezien hoe overstromingen kunnen toeslaan. Nu ben ik in een positie dat ik iets kan bijdragen.’

Hoever ben je al op weg met die reductie?
‘Onze melkveehouders stoten al 23% minder broeikasgassen uit dan in 1990. Dat is ongeveer de helft van het wereldwijde gemiddelde. Dankzij allerlei innovaties. De levensduur van koeien is verbeterd. Slim landgebruik, voederefficiëntie, beter gebruik van mest en nog veel meer. Onze boeren zijn al heel lang met dit soort innovaties bezig. Zij nemen het voortouw. Daarnaast blijven we continu op zoek naar innovaties om de uitstoot te beperken.’

Zeg je dan tegen boeren: Dit zijn de eisen! Of moeten we het meer zien als een gezamenlijke inspanning?
‘Dat laatste. De boeren zijn onze eigenaren. Het gaat honderd procent samen. Natuurlijk formuleren wij onze doelstellingen, maar de Board of Directors bestaat uit melkveehouders en zij moeten ermee instemmen. We werken daarnaast ook samen met andere partijen, zoals chemieconcern DSM en de Universiteit van Wageningen. Maar ik vind dat samenwerking veel breder kan. Wereldwijd. Als je ziet hoe ontzettend veel kennis er in Nederland beschikbaar is... We zouden aan de wereld kunnen laten zien hoe het anders kan. Met z’n allen kunnen we enorme vooruitgang boeken. Wat dat betreft kunnen we iets leren van Azië. Na overstromingen zetten zij daar samen de schouders eronder, voor het gezamenlijke belang.’

Werken we in Nederland niet genoeg samen?
‘Nou, ja... de vertrouwensbasis tussen overheid, boeren en voedselverwerkers is inderdaad vrij wankel. Het beleid vanuit de overheid is lang niet altijd consistent. Als we elkaars kennis benutten, elkaar ondersteunen en helpen, kunnen we enorme winst boeken in de transitie. We zouden onze kennis over de hele wereld kunnen verspreiden.’

De kennis? Of ook het product?
‘Beide. Zuivel is een heel voedzaam product waar men in Azië en Afrika veel baat bij kan hebben. In Nederland kunnen wij het met een veel lagere CO2-uitstoot produceren dan in de meeste andere landen. CO2 is een wereldwijd probleem. Hoe minder uitstoot bij de productie, hoe beter voor de wereld.’

Hoever is Arla met die 63% CO2-reductie in de eigen productieketen?
‘Tussen 2015 en 2020 hebben we onze footprint met 24% verlaagd. In 2030 moeten we 63% reductie bereiken ten opzichte van 2015. Dat gaan we doen met fossielvrije brandstoffen, hernieuwbare stroom en energiezuinige oplossingen in fabrieken, kantoren en in de logistieke keten.’

Duurzaamheid is een mooi maatschappelijk doel. Soms wordt het echter als bedrijfseconomische last beschouwd. Wat vind jij?
‘Je moet het niet als een last zien. De investering in fabrieken en in de logistieke keten is stevig, dat staat vast. Maar stevig inzetten op duurzaamheid, innovatie en digitalisering zal een positief effect hebben op de efficiency. Als industrie moeten we daarnaast zorgen dat de consument het belang van de transitie inziet.’

Je noemde ook gezondheid als opdracht voor de branche. Kun je dat toelichten?
‘In de westerse wereld kennen we het probleem van overgewicht. Dat zorgt voor druk op de gezondheidszorg. Ik wil dat wij als industrie gezonde voeding aanbieden. Daar moeten we transparant in zijn. Daarom zitten er in onze producten alleen natuurlijke ingrediënten.’

Beschouw jij het als jouw taak om overgewicht en overconsumptie te bestrijden?
‘Ik kan mezelf niet in de spiegel aankijken als ik grootverpakkingen met allerlei ongezonde toevoegingen de wereld in slinger. Ik heb in zowel Amerika als op de Filipijnen gewoond. Dat drukt je met je neus op de feiten. Ik herinner me mijn eerste lunch in West Palm Beach nog goed: ik kocht een sandwich, een enorm groot ding. Ik kreeg hem gewoonweg niet op. Maar drie jaar later krijg je eenzelfde sandwich wél op, want... je went eraan. Als industrie moeten we verantwoordelijkheid nemen. Elkaar helpen een gezonder aanbod te produceren. Je kunt dat niet bij de consument leggen. Die is niet sterk genoeg om structureel voor gezonde opties te kiezen.’

Nog meer dingen waar jij een klap op zou willen geven?
‘Food waste, verspilling. Dat moet echt beter. Ik vind dat we dit met elkaar niet systematisch genoeg aanpakken. De recyclingsystemen en de koppeling naar voedselbanken vind ik onvoldoende. Op de Filipijnen zag ik nul verspilling. Alles werd hergebruikt. Letterlijk álles. Gedreven door armoede. Zelfs een leeg blikje heeft waarde. Daarvan kunnen wij iets leren. Als je dat hebt gezien, kun je soms wel janken om wat wij allemaal weggooien.’

Welke ontwikkelingen volg je verder op de voet?
‘De plant-based-trend. De hele transitie van voedingsmiddelen. Blurring van de kanalen. Flitsbezorging, dark kitchens, maaltijdbezorging. Allemaal interessant. Allemaal kansen. In Aziatische steden worden appartementen gebouwd zonder keukens. In Nederland zal dat niet zo snel gebeuren, denk ik… Hoewel, misschien zou je er in Amsterdam niet eens zo gek van opkijken. Het geeft in elk geval aan dat de maatschappij continu verandert.’

Mark Boot: 'Op de Filipijnen zag ik nul verspilling. Alles werd hergebruikt. Letterlijk álles. Gedreven door armoede. Zelfs een leeg blikje heeft waarde. Daarvan kunnen wij iets leren.'

Zijn er elementen die je met bezorgdheid volgt?
‘Ik maak me persoonlijk druk over de vraag hoe wij als maatschappij bedrijven waarderen die investeringen doen om systematisch te verduurzamen. Zoals ik al zei, denk ik dat die bedrijven daarvoor te weinig waardering krijgen.’

Welke les – behalve verspilling reduceren – kunnen we nog meer van Azië leren?
‘Qua digitalisering liggen Zuid-Korea, Japan en China mijlenver op ons voor. Zoals zij data en apps integreren, daarin kunnen wij nog grote stappen zetten. Daarin moeten we investeren.’

Je bent namens de leveranciers bestuurslid geworden van FSIN. Waarom wilde je dat?
‘Leren en delen. Ik hoop dat we als leden van dit instituut van elkaar kunnen leren. En dat we tegelijkertijd onze kennis delen en onze hele industrie een stukje verder helpen. Daaraan wil ik graag bijdragen.’