De werkelijkheid achter de loonsubsidie is desastreus

Dit is ook de hoofdreden dat de politiek – ondanks alle terechte kritiek – kost wat kost wil vasthouden aan het plan. Hoe goed bedoeld dat ook is en hoe welkom ook voor veel ondernemers, het is inmiddels duidelijk dat dit niet zal voorkomen dat honderdduizenden ondernemers in grote problemen gaan komen en tienduizenden bedrijven failliet zullen gaan. Met als gevolg vele honderdduizenden werklozen, waarvan een groot deel ook vanuit de horecabedrijven en bij hun leveranciers.

Die 90% lijkt zo mooi
Inmiddels is het duidelijk dat die 90% op papier wel heel mooi lijkt, maar dat het in de praktijk betekent dat in het meest gunstige geval een ondernemer toch altijd nog een kwart van de totale loonkosten zelf moet betalen. In de praktijk is het zelfs zo dat ze 35% van de loonkosten zelf moeten betalen. Voor diegenen die de details daarvan willen weten, die kunnen even doorklikken naar deze link.

En veruit de meeste ondernemers hebben het geld gewoon niet om deze aanvulling op de loonkostensubsidie en vakantiegeld zelf uit te betalen, ze hebben geen reserves en ze hebben al helemaal geen liquiditeit. Dan heb ik het nog niet eens over de vaste lasten (huur, afschrijving, aflossing, rente) die ook nog door lopen. Zelfs als ze daar met veel moeite regelingen voor kunnen treffen (met banken en verhuurders), dan nog komt het moment dat er toch geld overgemaakt moet worden. En bij de helft van de horecaondernemers gaat dat op geen enkele manier lukken, zo weten we van hun belangenvereniging, de KHN.

Het rekenvoorbeeld
Om duidelijk te maken over wat voor bedragen we het hebben maak ik dit rekensommetje. Een horecaondernemer met een jaaromzet van €900.000,- moet netto de volgende dingen toch zelf betalen:

• Zelfs al krijgt hij de NOW regeling op tijd, dan nog moet hij van zijn loonsom (€ 300.000,-) toch nog zelf minimaal netto € 47.500,- betalen (uitgaande van in het gunstigste geval 6 maanden NOW subsidie).
• De rente, aflossing, huur en andere vaste kosten die hij moet betalen (ook zonder inkomsten) bedragen gemiddeld ook nog € 13.335,- per maand.
• Dat betekent dat hij per crisismaand – met 6 maanden NOW subsidie – toch nog zelf €21.250 cash moet ophoesten. En zonder omzet is dat gebrek aan cash geld al meteen een probleem. Dat is ook de reden dat veel ondernemers proberen om nog iets aan contant geld binnen te krijgen door te bezorgen of af te laten halen.

Ook leveranciers hebben hetzelfde probleem
Achter deze horecaondernemers zitten nog weer duizenden andere partijen die met exact hetzelfde euvel kampen. Grossiers, leveranciers, boeren en tuinders. Dezelfde 90% regelingen gelden ook voor hen en dezelfde problemen met (consequenties van) die regelingen treffen ook hen. Alleen zijn de getallen anders. Ook bij hen is het gebrek aan cash het grote probleem en dat wordt alleen maar erger als afnemers hun betalingstermijnen oprekken. Daarom zien we ook bij leveranciers een wanhopige zoektocht naar andere afzetkanalen.
Dus het lijkt allemaal erg mooi dat de NOW-maatregel de lockdown van de overheid verzacht met deze – op zich genereuze - tegemoetkoming en ik weet dat veel bedrijven er ook terecht en dankbaar gebruik van gaan maken. Maar ik wil erop wijzen dat het veel minder ‘halleluja’ is dan het lijkt. Sterker nog: het gevolg van dit alles is wel dat er een moderne vorm van onteigening plaats gaat vinden. Want zo kun je dit soort ‘niet-economisch-veroorzaakte’ faillissementen wel noemen. Ik schat nu in dat er zeker 12.000 foodservicebedrijven failliet zullen gaan en ook nog eens duizenden toeleveranciers. 

Geen storm, maar een stoomwals
Dat ongezonde bedrijven omvallen is logisch en was ook onontkoombaar. We hebben in de horeca de afgelopen zes jaar een enorme wildgroei zien ontstaan. Nederland telt veel te veel horecaoutlets. Datlinq heeft becijferd dat er in de afgelopen zes jaar 16% nieuwe horecavestigingen bij zijn gekomen, dat zijn circa 6.000 nieuwe vestigingen. In de grote steden was dat zelfs meer dan 35%. In tijden van de economische herfst, met tegenwind, waait altijd het dode hout uit de bomen en dat is een gezonde sanering. Maar nu is de situatie zo dat ook de lenige jonge bomen - die in een gewone storm juist heel goed zouden overleven – ook platgewalst worden. Want de sector heeft nu nog niet te maken met een economische storm (die komt nog), maar met de stoomwals van de overheid die de boel op slot gooit en klanten verbiedt om naar een horecaoutlet te gaan. Dat leidt tot onteigening die lang niet voor iedereen nodig zou zijn geweest. En na de lockdown krijgen we straks ook nog eens de económische tegenwind. Dan krijgen we de door het CPB voorspelde krimp van 7% die maakt dat het consumentenvertrouwen ver onder nul komt; we als Nederlanders veel minder gaan besteden; dat we minder gaan reizen; minder toeristen krijgen; anders gaan leven; en we met z’n allen een paar treetjes teruggaan op de pyramide van Maslov.

Nieuwe kansen
Dit alles heeft overigens niet alleen maar negatieve gevolgen. Omdat we in een totaal nieuwe economie terecht komen, gaan er ook nieuwe kansen komen. Alles wat met digitale diensten en verdienmodellen te maken heeft, krijgt opeens de wind in de rug. Dat geldt voor bezorgdiensten, maar dat geldt ook voor robotisering, planning, entertainment, de lokale en circulaire economie en de enorme herwaardering voor het kleinschalig ontmoeten, het gezin, de vriendenkring en de schoonheid van het eigen land en de eigen regio. Ik ben heel benieuwd hoe de wereld er straks in 2021 uit gaat zien. En ik ben ook benieuwd wat er met al die duizenden ‘onteigende’ horecapanden en andere winkels gaat gebeuren die straks ‘leeg’ achterblijven?

Het FSIN publiceert de komende tijd in het Dossier Corona dagelijks updates met eigen content, interessante rapporten en analyses van derden!