Eerlijk over (on)gezondheid buitenshuis

Laat ik beginnen met de disclaimer: ik ben helemaal vóór meer gezonde consumptie en ik denk dat het belangrijk is dat we daar als samenleving een constructieve discussie over voeren. We worden te dik en dat komt mede doordat we vaak geen energie hebben om de juiste keuzes te maken en onszelf dan ‘belonen’ met ongezond eten. Consument, foodsector en overheid hebben in deze problematiek allemaal een verantwoordelijkheid te nemen.

De discussie van de laatste tijd vind ik echter nogal opportunistisch van aard; gemakkelijk scoren met een politiek correct verhaal, wat tot nu toe weinig inhoudelijk tegengeluid krijgt. Het verhaal klinkt goed, maar de nuance ontbreekt en er wordt al helemaal niet gekeken naar (verkoop)cijfers. We zoeken een zondebok, vinden die in fastfood en verzuimen te kijken naar het echte probleem: te veel stress en te weinig beweging bij de consument.

Verkoopcijfers

Nederlandse supermarkten verkochten in 2021 voor zo’n €40 miljard aan eten en drinken. Ter vergelijking: als ik de omzetten van alle grote fastserviceketens én snackbarketens uit onze FSIN Food500 2022 optel, komen die gezamenlijk uit op €1,6 miljard, wat ongeveer 4% is van de supermarktomzet. Natuurlijk verkoopt een supermarkt lang niet alleen maar ongezond eten, maar wanneer je kijkt naar de omzet van supermarkten aan snoep en koek alleen al, is dat al veel meer dan twee keer zoveel als de totaalomzet van fastservice- en snackbarketens. En dan heb ik het nog niet eens over de flessen frisdrank, saucijzen- en kaasbroodjes, stapels vleesproducten, diepvriespizza’s, zakken ingevroren patat en zoete zuiveldrankjes die de supermarkttoonbanken passeren. Allemaal vaak nog in de aanbieding ook. Bovendien is fastfood veel duurder dan eten dat wordt gekocht in de supermarkt. Als je de vuistregel hanteert dat eten in een fastfoodrestaurant ongeveer drie keer zo duur is als alle producten los kopen in een supermarkt, betekent dat dat de impact van fastfood op het totale volume aan ongezond eten in onze samenleving veel kleiner is dan je aanvankelijk zou denken.

(Tekst gaat verder onder de foto)

Gemakkelijk doelwit

Toch worden de fastservice- en snackbarketens volop ‘gezocht’ in deze discussie. Ik begrijp het ook: fastfoodketens zijn politiek gezien een gemakkelijk doelwit. In de praktijk zijn zij echter helemaal niet de kern van het probleem. Ze hebben weliswaar een slecht imago - ze verkopen tenslotte ‘alleen maar’ ongezond eten (wat overigens niet zo is) - maar al ‘hun’ ongezonde eten bij elkaar opgeteld, kom je nog maar aan een fractie van het totaal dat wordt genuttigd aan ongezonde producten.

Betekent dit dat fastfoodrestaurants geen verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun aandeel in deze problematiek? Zij moeten zeker hun verantwoordelijkheid nemen en ik zie dat zij dat ook al steeds vaker doen. Discussies over gezondheid en duurzaamheid hebben ook fastfoodland bereikt. Grote ketens zijn al bezig met het toevoegen van gezondere producten, vleesvervangers en zij proberen de verkoop van gezonde alternatieven te stimuleren. Zeker in gerechten voor jonge kinderen. Er gebeurt dus al veel, al mag er wat mij betreft nog véél meer gedaan worden om consumenten op een positieve manier steeds gezonder te laten eten. Oók in fastfood. Wat overigens ook niet wegneemt dat we tegelijkertijd ook af en toe nog best eens mogen genieten van ‘ongezonde’ producten. In een overwegend gezonde levensstijl kan af en toe een ‘ongezonde’ maaltijd geen kwaad. Dat lijken we soms even te vergeten in de hele ‘fastfood-discussie’.

Supermarkten

De verantwoordelijkheid die fastfoodrestaurants moeten nemen, geldt echter ook voor supermarkten, die bijvoorbeeld ‘tussen de middag’ ook hordes scholieren zien binnenkomen om hun (vaak ongezonde) producten te scoren. Net als de fastservice- en snackbarketens nemen ook supermarkten steeds vaker en nadrukkelijker hun verantwoordelijkheid, wat ik ontzettend goed vind. En de verantwoordelijkheid geldt ook voor de Nederlandse overheid, die zich niet alleen bezig zou moeten houden met symboolpolitiek, maar ook met het écht aanjagen en stimuleren van een gezonde levensstijl.

Het is jammer dat in deze discussie vooral naar een zondebok wordt gezocht en dat die wordt gevonden in fastfood; de discussie drijft dan af van de inhoud en helpt niet om tot goede maatregelen te komen. De huidige discussie wakkert een oneerlijke concurrentiepositie in de foodsector aan, terwijl Foodservice al geen al te sterke uitgangspositie heeft ten opzichte van de supermarkten. Ik vind dat je, als je gezondheid wilt stimuleren, voor maatregelen moet kiezen die voor alle partijen hetzelfde uitpakken. Laat het vervolgens aan de sector over om de meest creatieve, leuke en gezonde alternatieven en oplossingen te bedenken. Ik geloof véél meer in een belasting op suiker of het goedkoper maken van groente en fruit, dan in fastfoodketens eenzijdig in het verdomhoekje te zetten. De Nederlandse overheid kan hierbij het goede voorbeeld geven, laten zien hoe het moet, door creativiteit te promoten, door goed gedrag te belonen.

(Tekst gaat verder onder de foto)

Creatief en inventief genoeg 

Het allermeest geloof ik namelijk in het weer leuk maken van gezond eten. Ongezond eten wordt nu te vaak gebruikt als ‘beloning’ voor bijvoorbeeld moeilijke, stressvolle momenten. Kunnen we er als foodsector niet voor zorgen dat er meer leuke, gezonde indulgence-producten komen, die consumenten ervan overtuigen dat het beter is hun ongezonde genietmoment soms in te ruilen voor een gezond genietmoment? Een paar weken geleden schreef ik daar al een blog over. Ik geloof dat de Nederlandse foodsector daar creatief en inventief genoeg voor is!