Miljarden verschuiven of verdampen, ook in AGF sectoren

De lockdown maatregelen veroorzaken een economische crisis met als gevolg dat er in de totale foodmarkt 5,5 miljard euro aan omzet verdwijnt, zo heeft het FoodService Instituut Nederland berekend (zie www.fsin.nl). Gewoon omdat we als consument goedkopere kilocalorieën gaan kopen. Ook na de lockdown blijft dat zo omdat we nog heel lang in een crisis zitten met veel minder bestedingsmogelijkheden per huishouden. We gaan dan weliswaar niet minder eten, maar wel ánders. En we kopen het massaal bij foodretailers in plaats van bij luxueuze outlets (waaronder ook restaurants). En alleen dát al krijgt grote effecten op de totale voedselketen omdat de logistieke stromen veranderen. Elke leverancier die zijn business ziet wegvallen (enkele duizenden) wil nu maar al te graag leveren via de supermarkt.

Foodservice krijgt te maken met 12.000 faillissementen

Hoe terecht al die Coronamaatregelen ook zijn vanuit de optiek van de gezondheidszorg, ze werken wel als een verwoestende tsunami voor grote delen van de Europese economie. Het zou zomaar kunnen dat 10% van ons nationale inkomen gaat verdampen en dat we met tienduizenden faillissementen richting 800.000 werklozen gaan medio 2021. Alleen al in Foodservice verwacht ik persoonlijk dat er eind volgend jaar 12.000 vestigingspunten verdwenen zullen zijn. We zullen nog heel lang in die 1,5 meter economie blijven hangen (al of niet ondersteund door Apps). Dat betekent dat we minder gaan reizen, minder toeristen in ons land krijgen, minder groepsevenementen krijgen en dat het lastig blijft (maar niet onmogelijk) om te importeren en exporteren. En die 1,5 meter betekent ook minder productiviteit in de outlets, vooral in de horeca.

Overheid begrijpt de sector niet

We merken in crisistijd dat onze overheid geen goed beeld heeft hoe complex en samenhangend met name foodservicesectoren in elkaar zitten. De voedselketen achter de supermarkt die begrijpen ze wel, maar die keten achter die 100.000 outlets in foodservice die wordt niet doorgrond door onze beleidsmakers. En met name boeren, tuinders en telers die zich toeleggen op gespecialiseerde producten voor bijvoorbeeld de horeca, die zien in één klap hun omzet wegvallen. Verse basilicum of tomaten die speciaal voor een BigMac geteeld worden, die kun je op geen enkele andere manier aan de supermarkt kwijt. En dat zijn maar een paar van de duizenden voorbeelden van markten die ‘pats-boem’ verdwenen zijn. Na de crisis hebben we die ook niet meteen weer terug.

De effecten voor 2020 en 2021 op een rij

• Het zal duidelijk zijn dat de hele crisis veel betekent voor de Nederlandse groente en fruitsector die juist zo gebaat is bij vrije export en importmogelijkheden. Ik geef staccato wat voorzichtige conclusies die gelden in crisistijd (en die duurt nog zeker een jaar).
   
• Er hoeven minder premiumproducten uit het buitenland geïmporteerd te worden.
   
• De export komt onder druk en dat betekent overcapaciteit en prijsdruk voor de binnenlandse markt.
   
• Gespecialiseerde telers voor luxe afzetmarkten moeten nieuwe kanalen vinden omdat Foodservice nog jaren in crisis blijft.
   
• De 1,5 meter economie gaat de verdienmodellen bij alle outlets veranderen (ze hebben meer marge nodig). Dat maakt dat kostprijs en productiviteit ook in de rest van de keten alleen maar belangrijker gaan worden.
   
• Landen willen meer zelfvoorzienend worden. Dat biedt kansen voor Nederlanders die in die landen een bedrijf willen starten.
   
• Veel ondernemers willen minder afhankelijk zijn van één product en zullen hun assortiment vergroten om risico’s te spreiden.
   
• Alles wat met bezorging te maken heeft krijgt een ‘boost’. De grotere acceptatie van digitale diensten creëert nieuwe kansen voor met name dit soort kleinschalige telers (rechtstreeks leveren).
   
• Consumenten en werknemers zullen voorlopig minder reizen. Er komen waarschijnlijk minder gastarbeiders en veel meer Nederlandse werklozen die nu anders kijken naar de foodsector vanwege werkzekerheid. Werken in de land- en tuinbouw gaat populairder worden.
   
• Digitalisering en robotisering zullen ook in de primaire sector hun opmars voortzetten.

 
Klik op bovenstaande afbeelding om deze te vergroten.
In dit model van het FSIN is zichtbaar welke effecten de crisis gaat krijgen voor de omzetten in de diverse foodkanalen. Dit scenario is gebaseerd op het CPB scenario van minimaal 7,7% krimp van het BNP en de effecten van een langduriger 1,5 meter maatregel en het geleidelijk opheffen vanaf juni van de beperkende maatregelen. Klassieke Horeca omvat de foodconsumptie in restaurants, hotels, cafés e.d. Catering spreekt voor zich. En de sector ‘Gemak’ omvat fastservice (McD e.d.), Koffiecorners, de foodverkoop op stations, ijsboeren en de bezorgdiensten van de Horeca. Onder New Retail vallen de natuurwinkels, de gemakswinkels als Spar en AH to go, de bezorgdiensten van supermarkten en Picnic en de foodverkopen van de non-food retailers als Ikea en Kruidvat. Supermarkten en speciaalzaken spreken voor zich.

Het FSIN publiceert de komende tijd in het Dossier Corona dagelijks updates met eigen content, interessante rapporten en analyses van derden!