21 juli 2026
Van de coronacrisis tot de oorlog in Oekraïne en de recente inflatiegolf: telkens bleek de foodsector veerkrachtig. Fabrikanten continueerden hun productie, schappen bleven vol en er werden nieuwe verdienmodellen ontwikkeld, onder meer door cateraars. Maar onder de oppervlakte neemt de druk toe.
Stijgende kosten, geopolitieke risico’s, grondstoffenschaarste en maatschappelijke verwachtingen rond verduurzaming stapelen zich op. Daarbovenop lijkt de rek er bij consumenten uit om steeds hogere kosten van voeding nog op te brengen. Inmiddels dient zich een nieuwe crisis aan: de oorlog in Iran, die onder meer energieprijzen omhoog stuwt. Hoe kunnen bedrijven zich beter tegen al deze crises weren?
Fabrikant: aantoonbare leveringszekerheid verankert bestaansrecht (Rob Morren, Sector Banker Food)
‘Voedingsfabrikanten en retailers staan onder toenemende druk, vanwege de roep om betaalbare boodschappen. Het temperen van de prijzen holt de marges uit, want tegelijkertijd lopen de kosten op en neemt de complexiteit van mondiale toeleveringsketens toe. In Noordwest‑Europa staat de volumegroei bovendien onder druk door beperkte bevolkingsgroei. Toekomstige omzetgroei en margeverbetering komt daarom vooral uit het leveren van producten met een hoge toegevoegde waarde, waarvoor consumenten bereid zijn meer te betalen.
Fabrikanten, retail en Foodservice kunnen alleen gezamenlijk inspelen op veranderende consumentenbehoeften en het creëren van waarde. Dit kan bijvoorbeeld door samen gemaksoplossingen te ontwikkelen en te promoten en door sectorbreed in te zetten op verduurzaming. Ook voor A‑merken, die marktaandeel hebben verloren aan huismerken, ligt de toekomst in innovaties, die consumenten steeds verrassen. Helaas voert inzet op de laagste prijs de boventoon bij onderhandelingen tussen fabrikanten en retailers. Relaties zijn minder relationeel en steeds meer transactioneel geworden.
Tegelijkertijd is de interne complexiteit bij fabrikanten groot. Zij moeten op het juiste moment, op de juiste plaats en in de juiste hoeveelheid producten beschikbaar hebben. Tegen minimale kosten. Geopolitieke spanningen en klimaatverandering maken dit steeds moeilijker. Scenarioplanning en vroegtijdig voorspellen van verstoringen met behulp van AI zijn daarom essentieel. Aantoonbare leveringszekerheid wordt een onderscheidende factor. Wie de grip op zijn keten verliest, verliest ook de klant.
Het verkleinen van assortiment helpt om die complexiteit te reduceren. Onderzoek van EFMI Business School en Capgemini uit 2025 laat zien dat assortimentsreductie bij fabrikanten kan leiden tot circa 10% productiviteitsgroei, omdat de batches groter worden en de logistiek als geheel efficiënter. Verminderen van de complexiteit verhoogt uiteindelijk óók de leveringsbetrouwbaarheid.'
Weerbaarheid in Foodservice: tijd, ruimte en data (Stef Driessen, Sector Banker Leisure):
'Foodservice staat onder permanente druk. Personeelstekorten, stijgende energie en inkoopprijzen, geopolitieke spanningen en een grillige toestroom van gasten maken Foodservice extra kwetsbaar. De uitdaging is niet om de laatste crisis te overleven, maar om structureel crisisbestendiger te worden.
De weerbaarheid zit in slim inzetten van tijd, ruimte en data. Tijd winnen kan door in de operatie complexiteit te reducern. In keukens wordt aan flexibiliteit gewonnen met (deels) geprepareerde producten en gestandaardiseerde processen. Dat verlaagt de arbeidsdruk en beperkt de gevolgen van personeelsuitval of piekdrukte. Nauwe samenwerking met grossiers en producenten is daarbij essentieel: gemak en leveringszekerheid worden onderdeel van het verdienmodel.
Ook ruimte vraagt om een strategischere benadering. Wanneer bijvoorbeeld restaurants meer sturen op omzet per vierkante meter, in plaats van uitsluitend op tafelbezetting, creëren ze meer flexibiliteit. Met bredere proposities kunnen andere doelgroepen worden aangesproken. Zo waarderen fietsende senioren niet alleen een lunch, maar ook goede stallingsmogelijkheden en sanitaire voorzieningen en dat levert extra bestedingen en loyale bezoekers op.
Data en technologie versterken dit. Platformen zoals Break Away Software helpen kleine hotels en restaurants om processen efficiënter te organiseren, met aanzienlijke kostenbesparingen als resultaat. In combinatie met samenwerking met lokale partners, zoals bakkers, traiteurs, brouwers, gidsen en yoga instructeurs, ontstaat een flexibel verdienmodel dat eenvoudig kan worden opgeschaald of afgeschaald, zonder dat dit zwaar op de eigen balans drukt. Zo verschuift Foodservice van ad hoc crisismanagement naar een weerbaar en schaalbaar model, beter voorbereid op wat komt.'
Veerkrachtige retail begint bij boer en natuur (Henk Hofstede, Sector Banker Retail):
'Ten tijde van geopolitieke spanningen en klimaatverandering is het voor retailers zoals supermarkten de uitdaging om klanten relevante producten aan te blijven bieden tegen acceptabele prijzen. Dat kan een supermarkt niet alleen; intensieve samen werking in de keten is essentieel. Die begint bij de boer, die perspectief voor de lange termijn nodig heeft. Dit vraagt om gezamenlijke verantwoordelijkheid voor bodem- en waterkwaliteit, in Nederland en daarbuiten, omdat een groot deel van ons voedsel wordt geïmporteerd. Zonder gezonde natuur is betaalbaar en gezond eten op termijn niet mogelijk.
Supermarkten moeten daarom keuzes maken, die verder reiken dan het bieden van zo laag mogelijke prijzen, wat alleen gewin op korte termijn oplevert. Ze zouden structureel moeten inzetten op een assortiment dat een positieve bijdrage levert aan biodiversiteit en ecosystemen. Initiatieven zoals Beter voor Natuur & Boer laten zien dat een hoger en stabiel inkomen voor boeren hand in hand kan gaan met gezondere ecosystemen.
Duurzamer eten hoeft niet per se duurder te zijn, mits hier op grote schaal op wordt ingezet. Wanneer klimaatverandering, aantasting van ecosystemen en geopolitieke spanningen oogsten onder druk zetten, nemen prijzen uiteindelijk toe. In een steeds complexere en onzekerdere wereld vraagt dit om wendbare supermarktformules.
Door krappe marges en tot het uiterste doorgevoerde efficiëntie van de operatie, is de ruimte om te manoeuvreren en te innoveren beperkt. Daarom moeten retailers meer veerkracht en bewegingsruimte creëren. Alleen zo kunnen zij onverwachte en disruptieve tegenvallers opvangen en zowel strategisch als operationeel anticiperen op veranderingen. De noodzakelijke beweging is die van de korte naar de lange termijn en van efficiënt naar weerbaar, met soms lastige assortimentskeuzes en heldere klantcommunicatie.'
Deze advertorial is gepubliceerd in de FSIN Food500 2026. Alle FSIN Food500 2026-artikelen en -data zijn online beschikbaar voor onze leden.
Het kanaal Supermarkt staat aan de vooravond van een beslissende herschikking. Er wordt een strijd om relevantie en freq...
- kader bij analyse kanaal Supermarkt - Aan de bovenkant van de markt blijft Albert Heijn dominant. Die dominantie komt...
- kader bij analyse kanaal Supermarkt - De winnaars van het huidige speelveld zijn de discounters ALDI en Lidl. Beide ke...
Onder een laagje van omzetsneeuw rekent de supermarktsector zich rijk. Er ontstaat een markt die op papier groeit, maar...
FSIN-medewerker Peter Garstenveld interviewde voor de FSIN Food500 Thijs Fennis, CEO van FRUIT OP JE WERK. Fennis vertel...
236 leden gebruiken onze data. Voordelen lidmaatschap
