'Investeren in duurzaamheid zónder businesscase werkt niet'

‘Geef mij maar een goed economisch verhaal. Als iets in mijn hotel nog niet zo duurzaam is, kan ik dat altijd oplossen als ik genoeg verdien. Andersom ligt het anders. Je kunt een heel mooi spandoek voor je hotel zetten, maar je verdient er geen pepernoot mee en na een paar jaar besta je niet meer.’

‘Omdat we zelf eigenaar van het vastgoed zijn en een financieel degelijk familiebedrijf zijn, kunnen we echt veel investeren. Zolang we het maar terugverdienen. Elke investering die we tussen de vijf en tien jaar terugverdienen, vind ik een verantwoorde keuze. Die termijn van vijf tot tien jaar is overigens niet zo dwingend. Sommige dingen doe je op gevoel. Op onze parkeerplaats hebben we led-verlichting met een theoretische terugverdientijd van achttien jaar. Normaal gesproken zouden we die investering dus niet doen. We hebben het toch gedaan omdat die led-palen heel lang meegaan. Een lange terugverdientijd is dan niet zo erg. Dat die terugverdientijd nu veel korter is door de gestegen energieprijzen, is meer geluk dan wijsheid.’ (Tekst gaat verder onder het kader)

‘We willen wel duurzaam zijn, maar de gast mag er geen last van hebben. Dat zit een beetje in onze familiecultuur. Wij houden er niet van als iemand tegen ons zegt wat we moeten doen, dus we doen dat liever ook niet bij onze gasten. Die overtuiging zit heel diep in de familie. Als gasten €100 voor een overnachting betalen, kan ik het niet maken om te zeggen: Je mag maar drie minuten douchen voor het welzijn van de planeet. Zo’n afweging moeten de mensen zelf maken.’

‘Ook voor onze restaurantformule geldt dat we onze gasten niet gaan opvoeden. Onze formule staat bekend om de royale porties. Als wij die proberen te verminderen, krijgen we direct commentaar en niet zo zuinig ook. Dan is de helft van onze gasten boos. Dus we blijven grote porties geven. Het nadeel daarvan is veel afval, ook door onze buffetten. Als mensen zelf hun bord mogen vullen, scheppen ze altijd meer op dan wanneer je een bord met eten uitserveert. Je hebt ook te maken met strenge regelgeving. Alles wat je op buffetten presenteert, moet binnen twee uur weggegooid zijn. Daar moeten we superstreng in zijn.’ (Tekst gaat verder onder de afbeelding)

‘Voor de hele keten ligt het percentage afval tussen de 25% en 30% van het gereed product. Om de kosten beheersbaar te houden, hebben we wel een goed systeem om afval te verwerken. Ons afval wordt ondergronds opgeslagen en in bulk afgevoerd naar een biovergister voor de productie van biogas. Van het residu worden brandstofpellets gemaakt. Op die manier hebbe we de kosten van het afvoeren van etensresten enorm teruggebracht, maar het is vooral een economisch verhaal. Als je puur naar duurzaamheid kijkt, zou je veel meer moeten focussen op reducering van de afvalstroom.’

‘Ook wat betreft vegetarisch of veganistisch lopen we niet voorop. Het aantal flexitariërs neemt toe, maar zij kiezen toch voor dat stukje vlees als zij uit eten gaan. Vlees is bij ons het meest prominente product op het bord, daar komen de mensen voor en dat kun je niet zomaar verkleinen of vervangen. We gaan dus echt niet proberen om het eerste vegetarische Van der Valk-hotel van Nederland te worden, want dan lacht iedereen binnen de familie ons straks hard uit. Het wordt anders als de vraag vanuit de gasten zelf komt. Dan schakelen wij echt wel.’ (Tekst gaat verder onder het kader)

‘Bij een hotel gaan de meeste energiekosten naar verwarming, koeling en het opwarmen van water voor de hotelkamers. De kosten daarvan zijn in de afgelopen jaren flink toegenomen. Twintig jaar geleden bouwden we nog hotels zonder airconditioning of zonder koeling. Dat is nu ondenkbaar. Gasten willen op elk moment van de dag hun kamer kunnen koelen of verwarmen. Verder heeft elke hotelkamer driedubbel glas en is de luchtventilatie in het hele gebouw gecontroleerd. Het gebouw is volledig luchtdicht, er is nergens een kiertje waar het door-heen kan tochten.’

‘De technische installaties zijn enorm duur. Van de €24 miljoen investering, ging €8 miljoen naar techniek, dat was 30% van de bouwsom. Toen we zestien jaar geleden hotel Wolvega bouwden, ging 10% van de bouwsom naar de installatietechniek. Ik verwacht dat dat percentage voor onze toekomstige hotels nog hoger zal liggen.’

‘In onze keten is iedereen zelf eigenaar van het vastgoed en van de grond. Je kunt niet een pand huren en daar een Van der Valk-licentie voor krijgen. Als lid van de familie ervaar je daarom zelf heel goed dat je een groot risico neemt, want bij elke nieuwe locatie steek je je diep in de schulden. Als ik mijn vastgoed zou willen verkopen, kan dat bovendien alleen aan mijn eigen familie, want onze panden zijn heel specifiek voor onze formule. Het hoofdgebouw is vanwege onze restaurants zo groot. Er zijn niet veel ketens die dat zoeken. Die willen veel kamers en een bescheiden restaurantje.’ (Tekst gaat verder onder de afbeelding)

‘Ik word dus gedwongen om tientallen jaren vooruit te kijken en moet zorgen dat ik een toekomstbestendige onderneming heb, want we zitten er een soort van ‘aan vast’. Duurzaam betekent voor mij daarom langdurig. Je moet ervoor zorgen dat er een economische waarheid achter zit en niet alleen een ideologie. Ideologie alleen is niet per se toekomstbestendig. Als ik heel veel geld investeer in warmte-koudeopslag in de bodem of in andere kostbare installaties, moet ik wel vertrouwen hebben in de toekomst.’

Duurzaamheid is ook logisch nadenken

‘De BREEAM-certificering gaat best ver. Zo mag je bijvoorbeeld alleen maar gecertificeerd hout gebruiken, mogen de meubels voor de hotelkamers niet met bepaalde lijmsoorten gemaakt zijn en moet er voor het transport van zaken gecertificeerd verpakkings- en beschermingsmateriaal worden gebruikt. Onze bedden hebben we laten maken door AVEK in Surhuisterveen, een fantastisch Nederlands familiebedrijf, hier 25 kilometer vandaan. Vanuit duurzaamheidsoogpunt is dat logischer dan de bedden uit Indonesië laten komen. Een fabrikant pakt echter alles wat de fabriek verlaat in met karton en plastic, ook voor een ritje van 25 kilometer. We hebben toen tegen AVEK gezegd dat we de bedden in dekens verpakt willen hebben, net als bij een verhuizing. Sindsdien gebeurt dat altijd voor ons. De nieuwe bedden voor onze hotels in Haarlem en in Wolvega zijn ook op die manier afgeleverd. Het is duurzamer en economischer. Een in plastic verpakt bed uitpakken is veel werk en het zorgt voor volle containers met afval. Duurzaam ondernemen is soms ook gewoon logisch nadenken en een beetje ‘organiseren’. We kregen hiervoor overigens geen extra bonuspunten van BREEAM.’

‘Als het om duurzaamheid gaat, willen we eerlijke, economisch verantwoorde investeringen doen. We doen niet aan greenwashing. Om een voorbeeld te geven: als je zonnepanelen op je dak legt, krijg je aftrekpunten van BREEAM, want met panelen vervaardigen belast je het milieu. Daar staat tegenover dat je voor de opgewekte zonne-energie bonuspunten krijgt. Per saldo levert het resultaat binnen de BREEAM-certificering niks op. Wél mag je zonne-energie inkopen, als de panelen binnen een straal van tien kilometer van je pand liggen. In ons geval ligt er binnen die straal een zonnepark. Als we daarmee een contract hadden afgesloten, hadden we wel de bonuspunten gekregen, maar niet de aftrekpunten. Dat hebben wij niet gedaan, want dat vinden we een vorm van valsspelen. Wij wachten totdat we zelf geld genoeg hebben om hier op onze eigen grond zonnepanelen neer te leggen. Nu hebben we die nog niet, want ons dak is daarvoor precies verkeerd gesitueerd.’ (Tekst gaat verder onder de afbeelding)

‘Er zijn natuurlijk heel veel bedrijven die duurzaamheid voor hun marketing gebruiken. Welnu, marketing is sowieso niet onze sterkste kant. Maar ik hou er ook niet van om duurzaamheid op die manier in te zetten. Toen het ons lukte om het duurzaamste hotel van Nederland te worden, dacht ik dat onze gasten ons vanzelf extra zouden gaan waarderen. Maar het interesseerde niemand. Dat was echt een teleurstelling. Mensen die een hotelkamer boeken, willen gewoon weten hoeveel het kost en of er een zwembad is. Dus ik ben achteraf blij dat we het op een economisch verantwoorde manier hebben gedaan. We hebben nu een gezonde businesscase met een duurzaam gebouw dat lang meegaat, veel circulaire voorzieningen heeft en zuinig met energie omgaat.’

‘Ik weet zeker dat Van der Valk voorloopt in Nederland, als het om de duurzaamheid van de gebouwen gaat. Wat wij bouwen is niet te vergelijken met wat de concurrentie doet. Dat komt ook door het competitieve karakter van onze familie. Als ik vandaag op duurzaamheid 80% scoor en daarmee de duurzaamste van het land ben, is er vanzelf wel een Van der Valk die denkt: Belachelijk, ík wil de duurzaamste zijn. Ik ga voor 90%.

Over FSIN-publicatie Beyond
Dit artikel vormt één van de vele verhalen uit de FSIN Jubileumpublicatie 2023: Beyond, Samen toekomstbestendig: vorm geven aan een duurzame foodsector. Deze publicatie is verzorgd door The Food Research Company in opdracht van het FoodService Instituut Nederland (FSIN). The Food Research Company is verantwoordelijk voor alle publicaties van het FSIN.

Voor leden
De FSIN-publicatie Beyond is alleen beschikbaar voor leden van het FSIN en te downloaden door in te loggen op de site. Nog geen lid van het FSIN? Lees meer over de voordelen van een lidmaatschap van het FSIN en doe mee!