Wij gebruiken cookies op de website. Analytische cookies laten ons geanonimiseerd zien hoe men de website gebruikt. Met die inzichten monitoren en verbeteren we fsin.nl. Lees meer

Ik ga niet akoord

Consument zet Nederlandse biermarkt volop in beweging

Van elke 100 Nederlanders drinken er 46 minimaal eens per maand bier. Dit beeld is al jarenlang stabiel. Toch verandert de keuze van de consument wel, wat ervoor zorgt dat de Nederlandse biermarkt de laatste jaren volop in beweging is. Alcoholvrije bieren, speciaalbieren en bieren met een fruitige frisdranksmaak zijn groeisegmenten.

21 januari 2020 - Hoewel pils nog altijd veruit de populairste biersoort blijft, zijn de veranderingen in consumptie duidelijk zichtbaar. De consument maakt andere keuzes. Gaat het om de hoeveelheid bier die gedronken wordt, dan geeft iets meer dan de helft van de bierdrinkers (54%) aan dat die hetzelfde is gebleven. Vijf van elke tien biergebruikers zei in 2016 meer te drinken dan voorheen, terwijl 26% heeft geminderd (The Beer Market in the Netherlands, Statista).


Klik op bovenstaande afbeelding om deze te vergroten.

Alcoholvrij bier: +146%
Het volume alcoholvrij bier neemt in Nederland zienderogen toe. De verkoop groeide van ruim 260 duizend hectoliter vijf jaar geleden naar 638,5 duizend hectoliter vorig jaar. In vijf jaar tijd nam het verkoopvolume derhalve toe met bijna 245%. Van de ondervraagden drinkt 46% geen alcoholvrij bier. Bijna 23% procent doet dit zelden (‘tenminste één keer het afgelopen jaar’). Overigens is 638,5 hectoliter alcoholvrij bier maar een gering deel van het totale volume aan bier dat Nederland jaarlijks consumeert: circa 12,3 miljoen hectoliter (2018). Dat zijn bijna 3,7 miljard flesjes van 33 centiliter. Hiervan wordt een kwart buitenshuis geconsumeerd, schat onderzoeksbureau Regioplan. In zijn onderzoek Bier van Waarde (2015) taxeert dit bureau het belang van bier voor de werkgelegenheid in de horeca op circa 48.000 banen. 

Invloed van assortiment
Het (betere en completere) aanbod aan alcoholvrije bieren is van grote invloed op de keuze van de consument. 84% van de ondervraagden is het (volmondig) eens met de volgende stelling: ‘Vanwege het huidige aanbod soorten/merken alcoholvrij bier kies ik vaker voor alcoholvrij bier dan ik twee jaar geleden deed’. Gaat het specifiek om de smaak, dan is een nipte meerderheid nog altijd niet helemaal tevreden; 51% van de ondervraagden vindt alcoholvrij bier minder lekker dan bier met alcohol. 34% vindt alcoholvrij (minstens) net zo lekker.
Uit cijfers in The Beer Market in the Netherlands (Statista) komt naar voren, dat smaak desondanks wel een drijfveer van belang is. Bij dit onderzoek gaf 40% van de respondenten aan dat ‘smaak’ een reden is om alcoholvrij bier te drinken. Vaak liggen andere argumenten ten grondslag aan de keuze. ‘Ik kies voor alcoholvrij bier, omdat ik nog moet rijden’, zegt 57% van de ondervraagden. Andere drijfveren die genoemd zijn: ‘Ik wil een tijdje geen alcohol drinken’ (39%) en ‘ik vind het dorstlessend’ (32%).

Craftbeer: ambachtsbier
Naast ‘alcoholvrij’ blijft het segment (ambachtelijke) speciaalbieren groeien. Volgens de laatste cijfers telt ons land nu, inclusief zogenaamde brouwerijhuurders en grote brouwerijen, 720 bierbrouwerijen. Bierdeskundige Rick Kempen stelt dat dit er meer zijn dan ooit tevoren. Het oude record stamt met 678 brouwerijen uit 1819. Sinds 1980 is sprake van een consequente groei. De grootste groei vond plaats in de jaren 2015-2017, waarin het aantal toenam van 399 naar 607.
De laatste jaren is de aanwas van nieuwe brouwerijen minder onstuimig; er lijkt zelfs sprake van een stagnerende groeimarkt. Noord-Brabant is met 138 brouwerijen (december 2018, Statista) het best voorzien. Op de website over Nederlandse biercultuur vraagt Kempen zich af of alle huidige brouwerijen op termijn wel bestaansrecht hebben.
Toch boekt een aantal brouwerijen met speciaalbieren zeer goede resultaten. Het meest sprekende voorbeeld van commercieel succesvol Nederlands ambachtsbier is de Texelse Bierbrouwerij in Oudeschild. Precies twintig jaar geleden gestart, boekte de waddenbrouwerij vorig jaar een omzet van €11 miljoen. Het is inmiddels een bedrijf met 75 fte. De brouwer sloot zich onlangs als tiende lid aan bij de Nederlandse Brouwers, de branchevereniging van de grote Nederlandse biermakers. Het marktaandeel van craftbeer van kleinere brouwers wordt in Nederland getaxeerd op 3 tot 4%. In de VS, waar de craftbeer-trend tien jaar eerder begon, is dat volgens de Brewers Association nu 13 tot 14%.


Klik op bovenstaande afbeelding om deze te vergroten.

Smaak is de drijfveer
Bij 38% van de respondenten bij onderzoek (The Beer Market in The Netherlands, Statista) werkt speciaalbier aanstekelijk. Vanwege de grote hedendaagse variëteit zeggen ze vaker voor bier te kiezen dan voor andere alcoholische of non-alcoholische dranken. 26% wordt niet getriggerd door het grote aanbod om vaker te kiezen voor bier. Minder verdeeld is de Nederlandse consument over zijn belangrijkste drijfveer bij de keuze voor speciaalbieren. Liefst 69% van de respondenten antwoordt desgevraagd dat smaak de belangrijkste motivatie is.
Op grote afstand volgen ‘voor de verandering’ (39%), ‘het past bij de gelegenheid’ (35%) en ‘het past bij het seizoen’ (eveneens 35%). Minder vaak zijn overwegingen genoemd als ‘nieuwsgierigheid’ (24%) en ‘het ambachtelijke karakter’ (19%). Voor een kleine groep speelt ook de oorsprong van het speciaalbier mee. 11% van de respondenten noemt bij zijn overwegingen specifiek het ‘lokale karakter’; daarnaast speelt bij 8% ‘de afkomst van het speciaalbier’ op andere wijze een rol.

Export en import
Naast regionalisering (craftbeer), zien we dat de biermarkt internationaliseert. Ongeveer 85% van alle bier dat in ons land wordt geconsumeerd, is afkomstig van Nederlandse brouwers. De overige 15% komt voor rekening van buitenlandse bierbrouwerijen. Sinds 2012 was sprake van een daling van buitenlands bier in ons land; in recente jaren nam de import juist weer toe. Enkele jaren geleden manifesteerden grote buitenlandse biermerken als Jupiler en Warsteiner zich op de Nederlandse markt, terwijl de Amerikaanse brouwerij Bud(weiser) momenteel probeert een positie te verwerven in ons land. Op hun beurt exporteren de Nederlandse brouwerijen veel bier; ongeveer 59% van de vaderlandse productie is bestemd voor export (2014, bron: Bier van Waarde).

Radler en seltzer
Afwachten is nog of de Amerikaanse hype rond seltzer, vrij vertaald: ‘spuitwater’, naar ons land overwaait. Dit frisdrankachtige bier kent in de VS fabelachtige groeicijfers. Terwijl de biermarkt in de VS daalt met enkele procenten, groeit de markt voor spiked of hard seltzers (met alcohol) spectaculair. Een marktanalist van UBS verwacht dat de omzetwaarde in de VS zal groeien van €450 miljoen dit jaar naar bijna €2,3 miljard in 2021. Je zou seltzer een ‘Instadrink’ kunnen noemen. In elk geval dankt het zijn sterrenstatus voor een deel aan het virtuele domein; met name jongeren instagrammen en masse foto’s van het koolzuurhoudende fruitwatertje met 5% alcohol. Het merk White Claw, verreweg het populairst op Instagram, heeft ruim 50% van de markt in handen. Het afgelopen jaar groeide de omzet met circa 200%.
In Nederland is seltzer nog maar mondjesmaat verkrijgbaar. Wel is een vergelijking met de gestegen populariteit van radlers in ons land te trekken; ook half bier, half frisdrank. Verschil is wel dat radlers tot op heden géén of heel weinig (2%) alcohol bevatten. Radlers zijn in Nederland sinds 2013 op de markt. Waar de omzet aanvankelijk jaarlijks met 5 tot 10% steeg, lijkt deze groei nu te stagneren. Gezien de belangstelling voor alternatieven voor pils in ons land heeft seltzer ook in ons land zeker kans van slagen.

BIER, CONSUMPTIE EN CULTUUR
Kijken we langjarig, dan is sprake van een dalende biermarkt. De bierconsumptie per hoofd neemt in ons land af. Rond 1990 was de consumptie op zijn hoogtepunt met 91 liter in een jaar. Momenteel drinken we ongeveer 20 liter per hoofd minder. Daarentegen is sprake van een bloeiende biercultuur. Niet alleen is de verscheidenheid aan bieren groter dan ooit tevoren, ook voor de biercultuur bestaat en enorme belangstelling. Net als met koffie enkele jaren geleden (opleidingen tot barista, workshops, blogs) is bier in Nederland een deskundigheid op zich geworden. Zo leren opleidingen tot biersommelier en bierista de kneepjes van het vak. Grote aandacht is er bovendien voor bierpairing; uitgebalanceerde bier-spijscombinaties. Tijdens Prinsjesdag houdt bierdeskundige Rick Kempen bovendien zijn jaarlijkse bierrede; waarin hij de biertrends laat passeren. 

Bron: Statista.
Statista is een business data platform met feiten, cijfers en insights van verschillende industrieën in meerdere landen. FSIN-leden krijgen 25% korting op een bedrijfslidmaatschap van Statista. Zij betalen €5.100 per jaar voor volledige toegang tot het platform, inclusief publicatie-rechten en onbeperkte downloads: https://www.statista.com/register/corporate-campaign/FoodServiceInstituut

Over FoodStrategy

Dit artikel vormt één van de vele verhalen in het uitgebreide januari-nummer van FoodStrategy. FoodStrategy is een publicatie verzorgd door The Food Research Company in opdracht van het FoodService Instituut Nederland (FSIN). The Food Research Company is verantwoordelijk voor alle publicaties van het FSIN. Dit artikel is geschreven door Ubel Zuiderveld en fotografie: Shutterstock en Eljee Bergwerff Photography.

Voor leden

FoodStrategy is alleen beschikbaar voor leden van het FSIN en te downloaden door in te loggen op de site. Nog geen lid van het FSIN? Lees meer over de voordelen van een bedrijfslidmaatschap van het FSIN en doe mee!

Kan je iemand helpen met dit artikel? Deel het!