Daar zit je dan op je zak met geld

Veel geld op de bank, maar geen cent te makken. Zo zou je de supermarkten in de FSIN Food500 kunnen kenschetsen.

We rangschikken ze in deze lijst op omzet, maar laten we ook eens inzoomen op de winst. Je schrikt je de pleuris. Neem Jumbo. Op concernniveau haalt deze keten €11 miljard omzet binnen. Pijnlijk is dan de magere winst van €20 miljoen; dat is een winstmarge van 0,2%. Je maakt dus 99,8% kosten op de euro! Wat een verdienmodel, 0,2% is een dieptepunt, waar supermarkten gewend zijn smalle marges van 1% tot 2% te halen.

En echt, veel rooskleuriger wordt het de komende jaren ook niet. Om te beginnen heeft de inflatie over 2023 de kosten van inkoop opgedreven. Nu is er ook nog eens een cao afgesloten die het supermarktpersoneel eerder pensioenopbouw geeft én een hoger minimum jeugdloon. Dat laatste pas vanaf oktober 2023, de druk op de kosten gaat over heel 2024 dus nog verder oplopen. Marshoek berekende dat de loonkosten in percentage van de omzet over het eerste kwartaal 2024 circa 12% hoger liggen dan in 2023. Lagere volumes en duurder personeel door gebrek aan jonge, goedkope krachten maken het plaatje over 2024 nog erger. Tel er de kosten van verduurzaming bij op, trek de tabaksomzet ervan af. Leuk sommetje is dat niet als het gaat om de winst.

Nu is het bedrijfsleven simpel: als de kosten stijgen, moet de omzet net zo snel of sneller stijgen om toch een gezonde winst te halen. En laat supermarkten dat spelletje nu verleerd zijn. Sinds de uitvinding van het concept supermarkt in 1948 zijn de ketens namelijk in een enorme concurrentiestrijd geraakt om de laagste kosten. De supermarkt is ontstaan door bediening te schrappen - lees de kosten te drukken - en de klant daardoor meer keuze en vooral ook lagere prijzen te geven dan de concurrent. Goedkoop zijn, zit dus in het DNA van de ketens. Laat dan je omzet maar eens groeien.

Geloof me, 2024 wordt bikkelen om overeind te blijven en vooral ook een jaar van leren afkicken van het najagen van de laagste kosten. De komende jaren zullen moeten staan in het teken van volume én omzetgroei. Dat is niet onmogelijk. Laten we eens rekenen. XXL Nutrition is met €66 miljoen omzet één van de snelste groeiers in deze lijst van 500 foodbedrijven. De winstcijfers van XXL Nutrition ken ik niet, maar schat ik richting de €10 miljoen. Dat is de helft van de winst van Jumbo op een omzet van slechts 0,6% van de omzet van Jumbo! Waarom €11 miljard omzet maken, als je bijna net zoveel verdient door voor €66 miljoen aan potjes proteïnen en shakes te laten afvullen en dat te verkopen aan de klant. Als ik een kille bedrijfseconoom was, zou ik het wel weten: beste familie Van Eerd, stop met supermarkten en ga elders het echt grote geld verdienen. Gelukkig werkt het niet zo en heeft de familie passie voor food. En dat, beste lezer, is ergens ook weer onbetaalbaar.

Peter Garstenveld
Medewerker FSIN Food500 2024

De volledige FSIN Food500 2024 kunt u hier vinden.