Bezorgen & eten op de winkelvloer: twee grote groeimarkten

Wouter Kolk heeft met zijn analyse helemaal gelijk: de wereld van eten en drinken verandert snel en is veel groter dan alleen de supermarktomzet. Jumbo en Plus startten al eerder met keukens op de winkelvloer en Poiesz bezorgt in samenwerking met Smaak al langer maaltijden thuis. 

Delivery

Delivery is een sprekend voorbeeld van Kolk’s statement dat de wereld van eten en drinken veel groter is dan alleen supermarktomzet. De totale deliverymarkt is goed voor zo’n €3,2 miljard in 2018. Supermarkten pakken daar nu nog maar 31,4% van. Zij zijn echter niet de enige aanbieders binnen Foodretail online, denk aan de diepvriesbezorgers, de drankenbezorgers, de versboxbezorgers en overige bezorgers zoals die van taarten, vlees en andere specialiteiten.

Ook de bezorging vanuit Foodservice, volgens onze definitie goed voor €1,7 miljard, vertegenwoordigt een forse omzet. Hierin spelen de pizzakoeriers, de online bezorgplatforms en de maaltijdbezorging aan senioren (zowel koud als warm) een belangrijke rol. Voor die laatste markt, een enorme groeimarkt gelet op de vergrijzing, staan supermarkten uitermate goed voorgesorteerd. In ons dossier over de deliverymarkt signaleren we een aantal groeikansen voor supermarkten tot 2025.

1. Implementeren van Direct Delivery 
   De consument stelt zijn aankoopbeslissingen uit. Hij plant minder en leeft impulsgedreven. Juist daar zal in de toekomst de groei in de foodsector vandaan komen. Het huidige online boodschappenmodel voorziet nog niet in deze vraag, maar richt zich nu nog op het geplande veelal wekelijkse boodschappenlijstje. Deze markt is groot, maar het verdienmodel riskant - mede door de hevige concurrentie tussen de verschillende spelers. Binnen de formules zelf zit de grootste groei bij het toevoegen van foodservice, om zo de consument optimaal te bedienen in het uitstellen van zijn behoeften. Een mooi voorbeeld hiervan is Alibaba’s Hema-concept, dat de consument in staat stelt zowel in de supermarkt te eten als om boodschappen te bestellen en deze binnen een half uur thuisbezorgd te krijgen.

2. Groeien in business-to-business
   Het leveren van warme en koude maaltijden op de werkvloer is een gigantische groeimarkt, blijkt uit ons dossier. Zowel foodservice- als foodretailspelers richten zich en masse op deze groeimarkt. En supermarkten zouden hier weleens uitermate goed voor voorgesorteerd kunnen staan. Ze zijn goedkoper dan de gemiddelde foodservicespeler en weten steeds vaker een hoge kwaliteit te bereiken.

3. Verregaande blurring
   Supermarkten beginnen het te ontdekken: foodservice is een moeilijke maar margerijke tak van sport. Het bereiden van maaltijden op de winkelvloer of in dark kitchens voorziet echter in een behoefte, de behoefte van consumenten aan gemakkelijke en snelle maaltijdoplossingen voor een goede prijs. Foodretailers kunnen deze foodservice-oplossingen ook online toevoegen. Denk aan het bezorgen van kant-en-klaar maaltijden bij ouderen of gezinnen, samen met de boodschappen. In ons dossier over blurring van dit voorjaar becijferden we al dat de totale blurring omzet in 2025 weleens goed zou kunnen zijn voor ruim €8,6 miljard (zie onderstaand model).

   

Superants

Blurring gaat echter veel verder dan alleen het toevoegen van online foodservice-oplossingen. Ook offline - op de winkelvloer - liggen enorme kansen. Jumbo en Plus maken hierin al grote stappen. Dat Albert Heijn nu ook hiermee begint, is logisch: het klassieke supermarktmodel komt onder druk. Foodretailers gaan horeca toevoegen en worden ‘superants’.

Ooit waren supermarkten en speciaalzaken er vooral voor de consumptie thuis. Die logica is voorbij, ook al komt twee derde van hun omzet nog steeds van de consument die thuis consumeert. De rol van de klassieke supermarkt als ‘weekboodschappenleverancier’ wordt gemarginaliseerd. Online oplossingen, ook van nieuwe spelers, nemen de plaats in van ‘de volle winkelkar in het weekend’. Dit naast het feit dat consumenten steeds vaker ‘momentboodschappen’ doen. Kleinere gemakswinkels zijn daarvoor veel beter geschikt.
 

Food-vers-belevingswinkels

Net zoals in andere Angelsaksische landen zullen ook klassieke supermarkten in Nederland moeten veranderen. Een klein deel - vooral in de wijken - zal zijn rol behouden. Maar een veel groter deel moet kiezen voor een rol als food-vers-belevingswinkel óf als gemakswinkel waar de consument zijn producten of gerechten voor de komende paar uur kan kopen. Beide varianten zullen vormen van horeca implementeren. We vermoeden dat in de periode tot 2025-2030 zeker een derde van de huidige supermarkten zal verdwijnen. En in plaats daarvan komen er zo’n 150 verspaleizen en een paar duizend gemaks-annex eetwinkels.

Zowel de gemakswinkels als de verspaleizen worden in feite ‘superants’. Dat is een mengvorm van een (vers)supermarkt en een restaurant/bistro. In onze analyses komen we op een potentie van zeker 2.200 van dat soort vestigingspunten, inclusief traiteurs en eetwinkels. In elk dorp van 25.000 inwoners is straks ruimte voor zo’n ‘superant’. Dat kan een uitgebouwde speciaalzaak zijn, een omgebouwde supermarkt, een gemakswinkel met maaltijdservice of een horecaconcept dat retail toevoegt.

Strategie kiezen

Kortom: er staat nog veel te gebeuren in de foodsector, zeker nu marktleider Albert Heijn heeft besloten serieus werk te maken van deze groeimarkten. Nu wordt het des te belangrijker voor de andere spelers in de markt om een strategie te vormen en richting te kiezen om te kunnen profiteren van de potentiële groei.

Jan-Willem Grievink & Inga Blokker