Wij gebruiken cookies op de website. Analytische cookies laten ons geanonimiseerd zien hoe men de website gebruikt. Met die inzichten monitoren en verbeteren we fsin.nl. Lees meer

Ik ga niet akoord

Supermarkt wordt 'superant'

De consumptie buitenshuis groeide in twee jaar tijd met 10%. Maaltijden thuis worden vaker gebracht door online aanbieders, net als de weekboodschappen. Er zullen veel meer gemaks- en eetwinkels komen. Het klassieke supermarktmodel komt onder druk. Foodretailers gaan horeca toevoegen en worden ‘superants’.

12 december 2018 - Ook de horeca verandert fors. De grote groei komt van concepten die aantrekkelijke alternatieven bieden voor het thuis bereiden van de maaltijd. Die segmenten groeien bij elkaar opgeteld van €16,6 miljard in 2018 naar €23,8 miljard in 2025. Horeca-achtige concepten kunnen zeker €4 miljard van die groei voor hun rekening nemen. De groei van foodserviceconcepten komt vooral van formules, en zeker ook van nieuwe (franchise)formules uit het buitenland. Die zullen vaker rechtstreeks zaken willen doen met leveranciers.


Groei totale markt

De totale markt van voedings- en genotmiddelen zal in 2025 minimaal €75 miljard bedragen. In 2018 was dat circa €61 miljard. Dat de foodmarkt zo fors blijft groeien heeft een zevental oorzaken.

  1. De BTW-verhoging in 2019 geeft een impuls van ruim €1 miljard.

  2. Food wordt een nog belangrijker instrument voor jongeren om te laten zien hoe ze in het leven staan. Dat doen ze door vaker naar hippe (lifestyle) consumptie- en loungeplekken te gaan, maar ook door producten te kopen waarbij rekening is gehouden met dierenwelzijn, eerlijke handel (fairtrade), het milieu (biologisch, duurzaam) en herkomst (uit de streek) et cetera.

  3. Steeds meer mensen leven meerdere dagen per week als eenpersoonshuishouden en compenseren dat in het weekend met feestelijke consumptiemomenten met familie en/of vrienden.

  4. Consumenten gaan - naast de lunch - nog vaker buiten de deur ontbijten en de avondmaaltijd gebruiken.

  5. Voor thuis gaat de consument minder vaak weekboodschappen doen en beslist hij vaker op het laatste moment wat hij waar met wie gaat eten.

  6. De consument kiest vaker voor gemak (ready to eat) en beleving (luxe). Beide zijn belangrijke aanjagers van de totale besteding in food.

  7. Nieuw aanbod creëert nieuwe gewoonten. Innovatieve formules en diensten (apps) verlagen de drempel om buiten de deur te eten dan wel om de foodconsumptie thuis nog gemakkelijker en gezelliger te maken.

 

Toekomst supermarkt

Ooit waren de supermarkten en speciaalzaken er vooral voor de consumptie thuis. Die logica is voorbij, ook al komt twee derde van hun omzet nog steeds van de consument die thuis consumeert. De rol van de klassieke supermarkt als ‘weekboodschappenleverancier’ wordt echter gemarginaliseerd. Online oplossingen, ook van nieuwe spelers, nemen de plaats in van ‘de volle winkelkar in het weekend’. Dit naast het genoemde feit dat consumenten steeds vaker ‘momentboodschappen’ doen. Kleinere gemakswinkels zijn daarvoor veel beter geschikt.

Net zoals in andere Angelsaksische landen zullen ook klassieke supermarkten in Nederland moeten veranderen. Een klein deel - vooral in de wijken - zal zijn rol behouden. Maar een veel groter deel moet kiezen om een ‘food-vers-belevingswinkel’ te worden óf een compacte gemakswinkel waar de consument zijn producten of gerechten voor de komende paar uur kan kopen. Beide varianten zullen ook vormen van horeca implementeren. We vermoeden dat in de periode tot 2025-2030 zeker een derde van de huidige supermarkten zal verdwijnen. En in plaats daarvan komen er zo’n 150 verspaleizen en een paar duizend gemaks- annex eetwinkels.


‘Superant’: nieuwe retailvorm

Zowel de gemakswinkels als de verspaleizen worden in feite ‘superants’. Dat is een mengvorm van een (vers)supermarkt en een restaurant/bistro. In onze analyses komen we op een potentie van zeker 2.200 van dat soort vestigingspunten, inclusief traiteurs en eetwinkels. In elk dorp van 25.000 inwoners is straks ruimte voor zo’n ‘superant’. Dat kan een uitgebouwde speciaalzaak zijn, een omgebouwde supermarkt, een gemakswinkel met maaltijdservice of een horecaconcept dat retail toevoegt.

In toenemende mate zullen ook non-foodretailers food gaan toevoegen. Die markt is nu al €990 miljoen. De grote aanjagers zijn Action, Ikea en Intratuin. Die markt groeit tot 2025 nog met zeker €250 miljoen.


Toekomst speciaalzaak

Het FSIN heeft in 2017 een uitgebreid rapport gepubliceerd over de toekomst van de speciaalzaak. Kern van de conclusie van dat dossier is dat speciaalzaken een prima rol kunnen vervullen als zij er in slagen om ‘specialer’ te worden. Dat betekent dat zij een significant beter en ander assortiment moeten voeren dan de supermarkt en zich kunnen onderscheiden met hun persoonlijke service en dienstverlening. Een deel van de speciaalzaken zal zich omvormen tot traiteur en dan komen ze in dezelfde rol als de hiervoor genoemde eetwinkels. Daarnaast zullen zowel de supermarkt als de speciaalzaak nog vaker leverancier worden van horeca en instellingen. In 2025 is die (klein) zakelijke markt gegroeid met €500 miljoen tot circa €1,2 miljard. Vooral de bezorgdiensten van supermarkten springen in dat gat.


Te veel Horeca

Het aantal locaties waar een vorm van horeca wordt toegepast, is de afgelopen jaren fors gestegen. Vooral in de grote steden is er sprake van exponentiële groei (meer dan 25% in vier jaar tijd). Er zijn gewoon te veel tafels en stoelen voor het aantal inwoners. Daar komt bij dat het aantal terrassen is uitgebreid en dat het terrasseizoen wordt verlengd door overkappingen en heaters. Dat maakt dat de omzet en winstgevendheid per vestiging bij de gemiddelde horecaondernemer flink onder druk staat. Horecaconcepten die het goed blijven doen zijn multifunctioneel en hebben formule-achtige kenmerken. Formules doen het in de hele foodsector goed. Concepten met een strakke kostenstructuur, veel selfservice en hoge productiviteit blijven groeien. Dat leidt tot een nieuw segment in de markt: discount dining (goede kwaliteit voor een lage prijs).


Online blijft groeien

De rol van online wordt alleen nog maar belangrijker. Ook bij de huidige fysieke vestigingspunten zullen consumenten vaker online bestellen. McDonald's was de voorloper (kiosk), maar er zullen vele formules volgen. Dat maakt het bestelproces efficiënter, het voelt klantvriendelijker en het resultaat is een hogere opbrengst. Als dit vlekkeloos verloopt, is voor die formules de brug naar het thuis bestellen (door de klant) en die bestelling elders afleveren (bijvoorbeeld op kantoor of in de auto) een kleine stap. Sowieso is het online bestellen van zowel maaltijden als boodschappen een forse groeimarkt. In 2018 was die markt €3,2 miljard. De verwachting is dat deze in 2025 een omvang heeft van €6,3 miljard.


Dark store en dark kitchens

Tot nu toe is het zo dat delivery in Foodservice een korte kassabon kent (maaltijden) en boodschappenbezorgers in Foodretail een lange kassabon. Maar die twee kanalen zullen door elkaar gaan lopen. Supermarkten (en speciaalzaken) zullen ook maaltijden gaan bezorgen en via platforms als Thuisbezorgd.nl zullen vaker ook andere boodschappen worden toegevoegd (groente, vlees, wijn).

''De rol van de klassieke supermarkt als leverancier van de weekboodschappen wordt in de toekomst gemarginaliseerd.''

Die producten en gerechten zullen steeds vaker afkomstig zijn uit zogeheten dark stores of dark kitchens. Loodsen of keukens op een C-locatie. Dat maakt de bezorgconcepten goedkoper en efficiënter. En dat moet ook wel, want het kunnen bezorgen binnen één uur wordt een belangrijke succesfactor.

 

 

 

 

Meest klantvriendelijke app

Het hebben van een website of een app is geen garantie voor online succes. De kwaliteit, snelheid en toegankelijkheid van die app of website zijn voor de foodshopper cruciaal. Net zoals dat bij het boeken van hotelkamers en vakanties is gegaan, zal uiteindelijk ook in de foodsector slechts ruimte zijn voor een handvol apps als het gaat om het bestellen van foodproducten. De meest klantvriendelijke gaat winnen, vooral als die ook nog eens onafhankelijk lijkt te zijn en verschillende (prijs)alternatieven kan bieden.


Bezorgen: een specialisme

De logistiek van de last mile is de bottleneck voor de verdienmodellen van de bedrijven die zich richten op bezorgen. We verwachten dat ook het bezorgen zelf een specialisme gaat worden dat in handen komt van een beperkt aantal spelers. Daarnaast slibben de binnensteden dicht; de vele bestelbusjes zullen meer en meer geweerd worden. Ongetwijfeld zullen nieuwe technieken hiervoor een oplossing bieden: zelfrijdende voertuigen of drones (op het platteland). 

Omzet supermarkt 52,7% van totaalomzet

Marktaandeel kanalen binnen totale foodmarkt in 2018 EST
Bron: FSIN FoodStrategy 2019

 

Maaltijdservice senioren

Het toenemende aantal 75+ers maakt dat er talloze initiatieven zullen ontstaan om deze groep te gaan ontzorgen. Het ligt voor de hand dat er nog meer maaltijdabonneeservices zullen komen, waarbij deze groep senioren ervoor gaat kiezen om zich een aantal dagen per week door deze maaltijdbezorgservice te laten ontzorgen. Dat zal variëren van diepvries, koelvers tot warm geserveerd. Het is nog een relatief kleine markt, €276,7 miljoen in 2019, maar die gaat zich tot 2025 zeker verdubbelen.


Grensvervaging zet door 

Juist omdat gastvrijheid en genieten een grotere rol spelen in de totale detailhandel, zullen we gaan zien dat veel meer non-food- bedrijven en dienstverleners bepaalde vormen van horeca of koffiehoekjes zullen toevoegen aan hun concept. Wettelijke grenzen zetten nu nog een rem op deze ontwikkelingen, maar die zullen verdwijnen onder een liberaler bewind.

 

Over FoodStrategy 

Dit artikel, geschreven door Jan-Willem Grievink (directeur van het FSIN), vormt één van de vele verhalen in het uitgebreide januari-nummer van FoodStrategy dat wordt uitgebracht op dinsdag 8 januari aanstaande tijdens het FSIN Brunchcongres 2019. FoodStrategy is een publicatie verzorgd door The Food Research Company in opdracht van het FoodService Instituut Nederland (FSIN). The Food Research Company is verantwoordelijk voor alle publicaties van het FSIN. 


Voor leden

FSIN-leden ontvangen het januari-nummer van FoodStrategy rond 8 januari 2019 ook per post. Zij kunnen FoodStrategy na verschijnen downloaden door in te loggen op de site. Nog geen lid van het FSIN? Lees meer over de voordelen van een bedrijfslidmaatschap van het FSIN en doe mee!

Kan je iemand helpen met dit artikel? Deel het!